|
Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας «Γιάννος Κρανιδιώτης»
2005 Ανδρέας Χριστοδουλίδης: Πρωτοπόρος και Δημιουργός στη
δημοσιογραφία
Στο
δημοσιογράφο Ανδρέα Χριστοδουλίδη απονεμήθηκε φέτος
το βραβείο πρωτοποριακής Δημιουργίας ``Γιάννος
Κρανιδιώτης`` που καθιέρωσε ο Ομιλος Προβληματισμού για
τον Εκσυγχρονισμό της Κοινωνίας -ΟΠΕΚ, στη μνήμη του
Γιάννου Κρανιδιώτη, με χορηγό τον Ομιλο Λαϊκής.
Βασικό κριτήριο της επιλογής του κ. Χριστοδουλίδη από την
Επιτροπή ήταν η προσφορά, οι αγώνες και η ιδιαίτερη στενή,
φιλική σχέση του με τον Γιάννο Κρανιδιώτη, μαζί με την
εκτίμηση της μεγάλης και ουσιαστικής προσφοράς του τόσο
στην κυπριακή όσο και στην ελληνική δημοσιογραφία.
Μέσα σε μεγάλη συναισθηματική φόρτιση ο Ανδρέας
Χριστοδουλίδης ξεκίνησε την ομιλία με μια φράση του
Γιάννου Κρανιδιώτη, χαρακτηριστική της άποψης του για τις
αλλαγές που συντελούνται παγκοσμίως: ``Σ` έναν κόσμο που
αλλάζει-όπως είναι ο σημερινός-με τόσο δραματικές
ταχύτητες, η ακινησία δεν ταιριάζει...Είσαι ετοιμόρροπος
όταν όλα αλλάζουν και κινούνται γύρω σου και εσύ
προσπαθείς να μείνεις ακίνητος``.
Η απονομή του βραβείου, είπε, αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για
εκείνον, γιατί φέρει το όνομα ενός εκλεκτού πολιτικού που
έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της ελληνικής
εξωτερικής πολιτικής τα τελευταία 25 χρόνια, ενός
πολιτικού που σφράγισε με την παρουσία του την επιτυχή
πορεία της Κύπρου στην ευρωπαϊκή οικογένεια, αλλά και ενός
αγαπημένου, όπως είπε, φίλου.
``Ο πρόωρος και άδικος χαμός του στέρησε τον Ελληνισμό από
τα πολλαπλά προσόντα του, τις πρωτοποριακές αντιλήψεις του
και την αποτελεσματική δουλειά του``, σημείωσε.
Ο κ. Χριστοδουλίδης προσφέρε το χρηματικό ποσό που
συνοδεύει την βράβευση στο ``Ραδιομαραθώνιο`` που
οργανώνει η Λαϊκή Τράπεζα κάθε χρόνο και στην καθιέρωση
του οποίου έπαιξε και ο ίδιος κάποιο ρόλο πριν αρκετά
χρόνια.
Αναφερόμενος στο πώς η τεχνολογία επηρέασε τις
δημοσιογραφικές αξίες, είπε πως οι δυνατότητες που
προσφέρει η τεχνολογία σήμερα μπορεί να γίνουν απειλή στην
αξιοπιστία της δημοσιογραφίας, αν δεν ακολουθούνται οι
κανόνες δεοντολογίας του δημοσιογραφικού επαγγέλματος,
όπως έδειξαν πολλά πρόσφατα παραδείγματα που ταλαιπώρησαν
γνωστές και αξιόπιστες εφημερίδες, περιοδικά και
τηλεοπτικούς σταθμούς.
Σημείωσε ότι η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη των νέων ΜΜΕ και
κυρίως της ραδιοτηλεόρασης -πέρα από τα όρια της εθνικής
οικονομίας- οδήγησε σε ένα ανταγωνισμό που ααναπόφευκτα θα
αγκάλιαζε την ``γαργαλιστική δημοσιογραφία``.
``Και ενώ μια σειρά αξιόλογων δημοσιογράφων εργάζονται στα
διάφορα ΜΜΕ και στην Ελλάδα και στην Κύπρο σπάνια τους
δίνεται η ευκαιρία να `κυριαρχήσουν` στο νέο τοπίο. Οι
τεχνολογικές δυνατότητες στη συλλογή, επεξεργασία και
διανομή ειδήσεων και πληροφοριών αξιοποιούνται
περιορισμένα, όπως και οι δυνατότητες του Ιντερνετ και της
ασύρματης επικοινωνίας. Αλλά κυρίως απουσιάζει η
επιμόρφωση και η ενημέρωση για τις μακροχρόνιες συνέπειες
μιας χωρίς αρχές και αξίες δημοσιογραφίας τόσο για τα ίδια
τα ΜΜΕ όσο και για τους δημοσιογράφους``, είπε.
Ο κ. Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι η τεχνολογία είναι το μέσο
με το οποίο μπορούν οι δημοσιογράφοι να ικανοποιήσουν
καλύτερα το σκοπό τους.
``Οι παραδοσιακές αξίες της δημοσιογραφίας -κατακτήσεις
αγώνων-αποτελούν την ασπίδα σε όσους επιδιώκουν απλώς τη
μεγιστοποίηση του κέρδους αδιαφορώντας για τις
συνέπειες``, πρόσθεσε.
``Η δουλειά μας αλλάζει, το περιβάλλον μέσα στο οποίο
εργαζόμαστε αλλάζει, το κοινωνικό περιβάλλον αλλάζει, οι
ανάγκες των ανθρώπων αλλάζουν, είναι δυνατό οι
δημοσιογράφοι, συνδετικοί κρίκοι των πολιτών με τις
γνώσεις, με τη ζωή, με τα κάθε λογής προβλήματα που
δημιουργούνται, να παραμένουν ακίνητοι;``, διερωτήθηκε.
Στη δική του ομιλία ο Πρόεδρος της Ενωσης Συντακτών Κύπρου
Ανδρέας Καννάουρος εξέφρασε εκ μέρους του Διοικητικού
Συμβουλίου και των μελών της ΕΣΚ την βαθειά τους
ικανοποίηση και ευαρέσκεια για την απόφαση απονομής του
βραβείου στο δημοσιογράφο Ανδρέα Χριστοδουλίδη.
Ο Ανδρέας Χριστοδουλίδης, είπε, είναι υπεράξιος για το
βραβείο και τη τιμή που του απονέμονται και του
προσδίδονται.
«Για δεκαετίες υπηρέτησε –με συνέπεια, ειλικρίνεια,
αγωνιστικότητα, ανιδιοτέλεια, πάθος και
αποτελεσματικότητα-τις αρχές και τα ιδανικά που πρέσβευε
και υπεράσπιζε ο Γιάννος Κρανιδιώτης και τους αφιέρωσε
ολόκληρη τη ζωή και δράση του, στην Κύπρο, την Ελλάδα και
την Ευρώπη. Αλύγιστοι και λαμπροί αγωνιστές και
συναγωνιστές και οι δύο για την ελευθερία, τη δημοκρατία,
την πρόοδο και την κοινωνική δικαιοσύνη στην Κύπρο και
στην Ελλάδα, για τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό τους και την
ένταξη τους στη μεγάλη οικογένεια της Ενωμένης
Ευρώπης»,πρόσθεσε.
«Ο Γιάννος Χριστοδουλίδης άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα του
στον κυπριακό και τον ελλαδικό δημοσιογραφικό χώρο είτε ως
Γενικός Διευθυντής του πρώτου ιδιωτικού ραδιοφωνικού
σταθμού στην Κύπρο, είτε ως Γενικός Διευθυντής του ΑΠΕ και
πρωτεργάτης στη συνεργασία με το ΚΥΠΕ και τα κυπριακά ΜΜΕ
στους τομείς πληροφόρησης-ενημέρωσης, καθώς και με την ΕΣΚ»,
σημείωσε.
Στο δικό του χαιρετισμό ο Πρόεδρος του Ομίλου Λαϊκής Κίκης
Λαζαρίδης ανέφερε ότι ο αποψινός τιμώμενος είναι ένας δρών
πνευματικός άνθρωπος, ένας καταξιωμένος δημοσιογράφος,
πρωτοπόρος και δημιουργός, με ουσιαστική προσφορά στην
Ελλάδα και στην Κύπρο, που άφησε τη σφραγίδα του στην
ελληνική, αλλά και στην κυπριακή δημοσιογραφία.
Ο Πρόεδρος της ΟΠΕΚ Λάρκος Λάρκου στη δική του ομιλία
ανέφερε ότι η επιτροπή του βραβείου έκανε μια εξαιρετική
επιλογή. «Ο Ανδρέας Χριστοδουλίδης με το ήθος, τη
σεμνότητα και την ικανότητα του κόσμησε τη δημοσιογραφική
οικογένεια. Ανοιξε νέους δρόμους στον τομέα που υπεράσπισε
με συνέπεια για δεκαετίες», σημείωσε.
Στη συνέχεια, ο κ. Λάρκου έκανε αναφορά και στον αείμνηστο
Γιάννο Κρανιδιώτη, ένα πολιτικό με διορατικότητα, με
σχέδια, με στόχους, που έθεσε τη σφραγίδα του σε μια σειρά
από τομείς της πολιτικής δράσης.
Ολοι οι ομιλητές αναφέρθηκαν στη ζωή και στο έργο του
Ανδρέα Χριστοδουλίδη, ο οποίος υπηρετεί για δεκαετίες τώρα
με συνέπεια και επιτυχία τόσο την έντυπη όσο και την
ηλεκτρονική δημοσιογραφία.
--------------------------------------------------------------------------------
Σκεπτικό
βράβευσης πρώην Γενικού Διευθυντού του Αθηναϊκού
πρακτορείου Ειδήσεων Δημοσιογράφου Ανδρά Χριστοδουλίδη με
το βραβείο πρωτοποριακής δημιουργία
Με ξεχωριστή χαρά αλλά και ιδιαίτερη τιμή βρίσκομαι και
πάλιν σήμερα στην προνομιακή θέση να καλωσορίσω ένα παλιό
πολύ αγαπητό φίλο, τον Πρώην Γενικόν Διευθυντή του
Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων, Δημοσιογράφο και Αγωνιστή,
Ανδρέα Χριστοδουλίδη.
Η προσφορά, οι αγώνες αλλά και η ιδιαίτερη στενή, φιλική
σχέση του Ανδρέα με το Γιάννο δεν μπορούσαν παρά από μόνα
τους να αποτελέσουν βασικό κριτήριο της Επιτροπής μας στην
τελικά ενθουσιώδη και ομόφωνη επιλογή του προσώπου που θα
τιμηθεί φέτος με το Ετήσιο Βραβείο Πρωτοποριακής
Δημιουργίας Γιάννου Κρανιδιώτη.
Το κριτήριο αυτό μαζί με την εκτίμηση της μεγάλης και
ουσιαστικής προσφοράς του Ανδρέα Χριστοδουλίδη τόσο στη
Κυπριακή και Ελληνική Δημοσιογραφία μέσα από τα δύσκολα
και σκληρά χρόνια από τη δεκαετία του 1960 μέχρι και
σήμερα, συχνότατα, μαζί και δίπλα με τον αείμνηστο φίλο
και συναγωνιστή του Ανδρέα, Γιάννο Κρανιδιώτη -,
καθιέρωσαν τον Ανδρέα Χριστοδουλίδη στη συνείδηση του
Κυπριακού και Ελληνικού Λαού γενικά σαν ένα σθεναρό,
συνεπή, γνήσιο, αγωνιστή της Δημοκρατίας και Ελευθερίας.
Ειδικότερα, θα αναφέρω την ενεργό, ουσιαστική και
αποτελεσματική συμβολή του Ανδρέα Χριστοδουλίδη στην
εξέλιξη, πρόοδο και ανάπτυξη της Ελεύθερης Ραδιοφωνίας και
Τηλεόρασης και της εμπέδωσης της Δημοκρατίας στα Μέσα
Μαζικής Επικοινωνίας τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα.
Υπήρξε ο πρωτοπόρος στην δημιουργία της ελεύθερης
Ραδιοφωνίας και Τηλεόρασης στην Κύπρο και Ελλάδα.
Οι συνεχείς αγώνες του και γενναίες ενέργειες του τόσο στο
Πολιτικό, Εθνικό αλλά και Δημοσιογραφικό χώρο είχαν και
έχουν διαχρονικά αφίσει τη σφραγίδα του Ανδρέα
Χριστοδουλίδη στη Κύπρο και την Ελλάδα.
Παράλληλα οι συχνές, συνεχείς του παρουσίες και συμμετοχές
σε πολλές εκδηλώσεις, συνέδρια, διαλέξεις και σεμινάρια
στη Κύπρο απέδειξαν τόσο την παντοτινή του αγάπη προς τη
Κύπρο, αλλά και αντίστροφα γέμισαν τη Κύπρο με αγάπη και
εκτίμηση προς το πρόσωπο του.
Νοιώθουμε επομένως και πιστεύουμε ότι επάξια κατέκτησε το
σημερινό Βραβείο.
Πριν τελειώσω το σύντομο αυτό Σκεπτικό της φετινής
επιλογής του Τιμώμενου προσώπου, θα ήθελα να πω, μέσα από
την συναισθηματική φόρτιση που με καταλαμβάνει κάθε φορά
που θα αναφερθώ στο παιδικό μου φίλο, συμφοιτητή και
συνεργάτη Γιάννο Κρανιδιώτη, που τόσο άδικα και πρόωρα
χάσαμε Κύπρος και Ελλάδα (μαζί με τον μονάκριβο Νικόλα),
ότι ειδικά η φετινή μας επιλογή αφορά ακόμη ένα
“Κύπριο/Έλληνα”, “Έλληνα/Κύπριο” – χαρακτηρισμό που τόσο
εύστοχα έχει πολλές φορές αναφερθεί στο Γιάννο.
Και να μη ξεχνούμε: Πολλοί διεκδικούν την ένταξη της
Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Είναι όμως ο Γιάννος Κρανιδιώτης και ο οραματιστής και ο
αρχιτέκτονας και ο πρωτοπόρος και ο ακούραστος αγωνιστής
της δύσκολης, επίπονης αλλά και επίμονης προσπάθειας που
οδήγησε επιτυχώς τελικά τη Κύπρο στην πλήρη ένταξη στην
Ευρωπαϊκή Ένωση – όραμα που δυστυχώς δεν ευτύχισε ο ίδιος
να απολαύσει.
Σας Ευχαριστώ,
Ξένιος Λ. Ξενόπουλος
Δικηγόρος
Πρόεδρος Επιτροπής Βραβείου «Γιάννος Κρανιδιώτης»
--------------------------------------------------------------------------------
Εισαγωγική
παρέμβαση προέδρου ΟΠΕΚ Λάρκου Λάρκου
Εκλεκτοί προσκεκλημένοι,
Κυρίες και κύριοι,
Φίλες και φίλοι.
Το βραβείο πρωτοποριακής δημιουργίας « Γιάννος Κρανιδιώτης
» καταξιώνεται στην κυπριακή κοινωνία, γίνεται ένας θεσμός
με κύρος και αξιοπιστία. Αυτό θέλαμε να ήταν από τα πρώτα
του βήματα, από το 1999. Δηλαδή να ταιριάζει στο χαρακτήρα
του Γιάννου Κρανιδιώτη.
Σήμερα μπορούμε να πούμε ότι το βραβείο συναντά κατά μια
σπάνια συγκυρία ένα πρωτοπόρο της δημοσιογραφίας , τον
Ανδρέα Χριστοδουλίδη, που συμβαίνει να είναι καλός φίλος
του Γιάννου.
Η επιτροπή του βραβείου έκανε μια εξαιρετική επιλογή. Ο
Ανδρέας Χριστοδουλίδης με το ήθος , τη σεμνότητα και την
ικανότητά του κόσμισε τη δημοσιογραφική οικογένεια.
Aνοιξε
νέους δρόμους στον τομέα που υπεράσπισε με συνέπεια για
δεκαετίες.
Σήμερα , αυτή η εκδήλωση είναι και μια δυνατή ευκαιρία να
φέρουμε στη μνήμη μας τον αρχιτέκτονα του ευρωπαϊκού μας
δρόμου, τον Γ. Κρανιδιώτη . Ο Γιάννος ταύτισε τις
πολιτικές του αγωνίες με το πάθος που τον λύτρωνε , τον
αγώνα για την ελεύθερη, ευρωπαϊκή Κύπρο.
Ο Κώστας Σημίτης στο βιβλίο του «ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΜΙΑ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ, 1996-2004» υπογραμμίζει τα εξής για το
Γιάννο.
«Η σύνδεση της ένταξης της Κύπρου με την ευρύτερη
διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ σήμερα φαίνεται προφανής, δεν
ήταν καθόλου αυτονόητη…Το αίτημα της Κύπρου για ένταξη που
εκκρεμούσε επί χρόνια έγινε δεκτό προς εξέταση στο
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κέρκυρας τον Ιούνιο του 1994.
Η απόφαση ήταν αποτέλεσμα πρωτοβουλιών της ελληνικής
κυβέρνησης και προτάσεων του αείμνηστου Γ. Κρανιδιώτη που
μέχρι τον αδόκητο θάνατό του τον Σεπτέμβριο του 1999
παρακολουθούσε το θέμα και διαμόρφωνε τη στρατηγική μας…»
Οι διαπιστώσεις του Κ. Σημίτη έχουν σήμερα μια ιδιαίτερη
αξία.
Σε μια εποχή σύγχυσης, είναι σημαντικό να αποτυπώνεται με
σαφήνεια αυτό που ήταν ο Γ. Κρανιδιώτης.
Πολιτικός με διορατικότητα, με σχέδια, με στόχους. Σκληρός
διαπραγματευτής, δημιουργικός, πρωτοπόρος.
Έθεσε τη σφραγίδα του σε μια σειρά από τομείς της
πολιτικής δράσης: πρώτα - πρώτα στον αγώνα για την
ελεύθερη Κύπρο, στις πολιτικές δράσεις για την ισχυρή
Ελλάδα, στις προσπάθειες για την ολοένα και πιο
ενοποιημένη ΕΕ,
στους αγώνες για μια δικαιότερη κοινωνία.
Στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής μπορούμε να πούμε ότι
ήταν και εκπροσωπούσε μια σχολή πολιτικής. Αυτή που άλλαζε
ισορροπίες , που οδηγούσε σε αποτελέσματα, και έφερε την
πλήρη ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΕΕ.
Πολιτικός με ευαισθησίες στο χώρο του πολιτισμού, των
γραμμάτων, με καλές σχέσεις με το βιβλίο, τη ζωγραφική,
την ποίηση.
Φίλες και φίλοι
Είχα το σπάνιο προνόμιο να μετέχω σε κοινές συσκέψεις στην
Αθήνα στις οποίες ήταν παρόντες και ο Γ.Κρανιδιώτης και ο
Α.Χριστοδουλίδης. Δεν θα προσποιηθώ τον αντικειμενικό,
ούτε το θέλω ούτε και θα μπορούσα να είμαι.
Κρατώ ζωντανά στη μνήμη μου αυτές τις συναντήσεις γιατί
είχαν τη σφραγίδα των ιδεών δύο σημαντικών κυπρίων που
μετέχοντας στα αθηναϊκά δρώμενα διέπρεψαν με εφόδιό τους
την ικανότητα, την εργατικότητα, το ήθος και το ταλέντο
τους.
Σήμερα το βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας «Γιάννος
Κρανιδιώτης» για το 2005 απονέμεται στον Α. Χριστοδουλίδη
. Θεωρώ ότι η Επιτροπή του βραβείου έπραξε το άριστον.
Εκ μέρους του ΟΠΕΚ απευθύνω θερμά συγχαρητήρια στον
πρόεδρο της Επιτροπής Ξένιο Ξενόπουλο,
και τα μέλη της
Λοίζο Αντωνίου,
Μαρίνα Αρμεύτη ,
Αννα Γιάλλουρου
Αλέξανδρο Παπαναστασίου,
Νίκο Περιστιάνη ,
Παύλο Παύλου, και
Ανδρέα Στυλιανού.
Εκφράζω τις πιο θερμές ευχαριστίες μου στον Όμιλο Λαϊκής
και προσωπικά στον Κίκη Λαζαρίδη γιατί πλέον ο θεσμός
είναι ταυτισμένος με τη Λαϊκή και τις ευαισθησίες της σε
μεγάλα ζητήματα της κοινωνίας μας.
Ευχαριστώ επίσης την Ένωση Συντακτών και τον πρόεδρό της
Ανδρέα Καννάουρο γιατί φιλοξενούν αυτή την εκδήλωση στη
Δημοσιογραφική Εστία.
Ευχαριστώ και όλους εσάς που με την παρουσία σας τιμάτε
την εκδήλωσή μας.
Είναι η παρουσία σας αυτή ένα δείγμα γραφής ότι η Κύπρος
που δημιουργεί αξίζει τις καλύτερες ημέρες.
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΟΥ
ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΛΑΪΚΗΣ ΚΙΚΗ Ν. ΛΑΖΑΡΙΔΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ
ΑΠΟΝΟΜΗ ΤΟΥ ΒΡΑΒΕΙΟΥ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ«ΓΙΑΝΝΟΣ
ΚΡΑΝΙΔΙΩΤΗΣ» 2005 ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΑΝΔΡΕΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗ
Κυρίες και κύριοι,
Αγαπητοί φίλοι,
Το Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας «Γιάννος Κρανιδιώτης»
που καθιέρωσε ο Όμιλος Προβληματισμού για τον
Εκσυγχρονισμό της Κοινωνίας - ΟΠΕΚ, στη μνήμη του
αξέχαστου Γιάννου Κρανιδιώτη, με χορηγό τον Όμιλο Λαϊκής,
απονέμεται φέτος για έκτη χρονιά.
Το Βραβείο καθιερώθηκε το 2000 και απονεμήθηκε για πρώτη
φορά στο ζωγράφο Λευτέρη Οικονόμου. Το 2001 απονεμήθηκε εξ
ημισείας στους επικεφαλείς των Eρευνητικών Kέντρων Cyprus
College και Intercollege, Πάμπο Παπαγεωργίου και Ανδρέα
Θεοφάνους, αντίστοιχα. Το 2002 στο συνθέτη Μάριο Τόκα. Το
2003 στον αείμνηστο ποιητή Κώστα Μόντη, λίγους μόλις μήνες
πριν από το θάνατό του, και πέρσι στην ¶ννα Διαμαντοπούλου.
Φέτος, το Βραβείο απονέμεται σ’ έναν καταξιωμένο λειτουργό
των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, τον Ανδρέα Χριστοδουλίδη.
Δύσκολη η εποχή μας για τους λειτουργούς του Τύπου. Από τη
μια, γιατί κυνηγούν διαρκώς το γεγονός, την είδηση, στη
γένεσή τους. Αυτό συχνά σημαίνει την αναγκαστική παρουσία
τους σε πολεμικές επιχειρήσεις, σε φυσικές καταστροφές και
άλλες ακραίες καταστάσεις.
Από την άλλη, η ενημέρωση δεν είναι απλή και εύκολη
διαδικασία όταν συγκρούεται με εξουσίες, αποκαλύπτοντας
αθέμιτες μεθόδους προστασίας οικονομικών, πολιτικών και
άλλων μεγάλων συμφερόντων.
Ο Ανδρέας Χριστοδουλίδης υπηρετεί για δεκαετίες τώρα με
συνέπεια και επιτυχία τόσο την έντυπη όσο και την
ηλεκτρονική δημοσιογραφία. Επίσης, έχει μεταφράσει και
προσαρμόσει στην ελληνική πραγματικότητα δυο αμερικανικά
πανεπιστημιακά εγχειρίδια: την «Τέχνη της Δημοσιογραφίας»
και την «Τέχνη του Ρεπορτάζ». Έχει δημοσιεύσει εκατοντάδες
άρθρα και ρεπορτάζ και δίδει τακτικά διαλέξεις στη Σχολή
Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου της Αθήνας.
Για τον Ανδρέα Χριστοδουλίδη μπορεί άφοβα κανείς να πει
ότι είναι και δημιουργός και πρωτοπόρος. Και μάλιστα σ’
έναν πολύ δύσκολο τομέα, όπως η δημοσιογραφία.
Είναι, όμως ταυτόχρονα, ένας από τους τόσο δυσεύρετους
στην εποχή μας πνευματικούς ανθρώπους. Πολλοί
σφετερίζονται τον τιμητικό αυτό τίτλο, επειδή τυγχάνει να
κάνουν κάποια πνευματική εργασία.
Πνευματικός άνθρωπος, όμως, είναι αυτός που κάνει στάση
ζωής την ενεργή προσήλωση σε αρχές και αξίες και τις
προασπίζεται καθημερινά, πολεμώντας κάθε προσπάθεια
καταπάτησης και καταστρατήγησής τους. Αυτό είναι το κύριο
χαρακτηριστικό του δημοσιογράφου Ανδρέα Χριστοδουλίδη που
είναι, ταυτόχρονα, ένας ξεχωριστός άνθρωπος.
Κάνω μια παρένθεση εδώ για να πω ότι έχω την τύχη, ο
Ανδρέας Χριστοδουλίδης να με τιμά με τη φιλία του για πάνω
από δυο δεκαετίες. Η γνωριμία μας αρχίζει γύρω στο 1980 με
την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία.
Ο Ανδρέας Χριστοδουλίδης ήταν τότε μέλος του Εκτελεστικού
Γραφείου της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ. Υπεύθυνος του
Γραφείου Τύπου, μέλος της Επιτροπής Οργανωτικού και
αρχισυντάκτης της εβδομαδιαίας εφημερίδας ΕΞΟΡΜΗΣΗ, θέσεις
στις οποίες υπηρέτησε μέχρι το 1982, ενώ το 1981 ανέλαβε
και τη Γενική Διεύθυνση του Αθηναϊκού Πρακτορείου
Ειδήσεων.
Εγώ ήμουν Πρόεδρος του Κυπριακού Οργανισμού Αθλητισμού.
Είναι φυσικό, όταν οι κυβερνήσεις αλλάζουν και νέα πρόσωπα
αναλαμβάνουν θέσεις κι αρμοδιότητες, οι διακρατικές
σχέσεις να επαναβεβαιώνονται και κάποτε να
αναδιαμορφώνονται. Από τη συνεργασία που είχα τότε μαζί
του, μπορώ να πω ότι ο Ανδρέας Χριστοδουλίδης ήταν ο
δημιουργός των νέων σχέσεων της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ με
πολλούς κυπριακούς φορείς, περιλαμβανομένου και του ΚΟΑ.
Ο Ανδρέας είναι, είπαμε, και δημιουργός και πρωτοπόρος.
Έτσι, μια δεκαετία αργότερα, το 1989, θα συνδέσει το όνομά
του με τη γέννηση της ιδιωτικής ραδιοφωνίας στην Κύπρο: το
«Ράδιο Σούπερ».
Η Λαϊκή Τράπεζα πρωτοστάτησε στη δημιουργία του «Σούπερ».
Μόλις αποφασίστηκε η λειτουργία του σταθμού, αναζητήθηκε
και ο άνθρωπος που θα ηγείτο της πρωτόγνωρης για την Κύπρο
προσπάθειας.
Η επιλογή δεν ήταν δύσκολη για μένα: η γνωστή
δημοσιογραφική αξία του Ανδρέα Χριστοδουλίδη, η πολύχρονη
πείρα του, οι οργανωτικές του ικανότητες, η προσωπικότητά
του, δεν άφηναν πολλά περιθώρια για άλλες σκέψεις.
Πήγα στην Αθήνα και του μετέφερα την εισήγησή μου.
Δέχτηκε! Έτσι γεννήθηκε το Ράδιο Σούπερ: ο σταθμός που
έγραψε ιστορία στην ιδιωτική ραδιοφωνία στην Κύπρο.
Από το Ράδιο Σούπερ γεννήθηκε, όπως γνωρίζετε, το 1990
ένας μεγάλος κοινωνικός θεσμός: ο Ραδιομαραθώνιος για τα
παιδιά με ειδικές ανάγκες. Είχε ριχτεί τότε η ιδέα από ένα
μέλος του προσωπικού του σταθμού για μια φιλανθρωπική
εκδήλωση με κύριο φορέα το ραδιόφωνο, ανάλογη της οποίας
είχε δει να διεξάγεται στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Ανδρέας Χριστοδουλίδης αντίκρυσε αμέσως θετικά την ιδέα.
Και τη στήριξε αποφασιστικά, θεωρώντας μια τέτοια εκδήλωση
ως κοινωνική παρέμβαση του σταθμού. Έτσι, λοιπόν,
γεννήθηκε ο Ραδιομαραθώνιος που, μετά το Ράδιο Σούπερ,
διοργανώνεται από τον Όμιλο Λαϊκής, σε συνεργασία με το
ΡΙΚ, τα τελευταία 15 χρόνια.
Κυρίες και κύριοι,
Δεν μπορεί, ασφαλώς, κανείς να περιγράψει μια ζωή σε μια
αναφορά λίγων μόνο λεπτών. Ιδιαίτερα τη ζωή ενός ανθρώπου,
με μια τόσο πολυδιάστατη προσωπικότητα, όπως είναι ο
Ανδρέας.
Θέλω, κλείνοντας, να επαναλάβω ότι ο αποψινός τιμώμενος
είναι ένας δρων πνευματικός άνθρωπος, ένας καταξιωμένος
δημοσιογράφος, πρωτοπόρος και δημιουργός, με ουσιαστική
προσφορά στην Ελλάδα και στην Κύπρο, που άφησε τη σφραγίδα
του στην ελληνική, αλλά και στην κυπριακή δημοσιογραφία.
Είναι μεγάλη τιμή για μένα να επιδώσω το Βραβείο
Πρωτοποριακής Δημιουργίας «Γιάννος Κρανιδιώτης» για το
2005 στο φίλο Ανδρέα.
--------------------------------------------------------------------------------
Ομιλία Α.
Χριστοδουλίδη, συμβούλου γενικής διεύθυνσης ΑΠΕ Εκδήλωση
για "Βραβείο Γιάννου Κρανιδιώτη" Λευκωσία 16/11/2005
Τεχνολογία
και δημοσιογραφικές αξίες
Κυρίες και κύριοι,
Η απονομή του βραβείου πρωτοποριακής δημιουργίας 'Γιάννος
Κρανιδιώτης' αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για εμένα, γιατί
φέρει το όνομα ενός εκλεκτού πολιτικού που έπαιξε
σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της ελληνικής εξωτερικής
πολιτικής τα τελευταία 25 χρόνια, ενός πολιτικού που
σφράγισε με την παρουσία του την επιτυχή πορεία της Κύπρου
στην ευρωπαϊκή οικογένεια, αλλά και ενός αγαπημένου φίλου.
Ο πρόωρος και άδικος χαμός του στέρησε τον Ελληνισμό από
τα πολλαπλά προσόντα του, τις πρωτοποριακές αντιλήψεις του
και την αποτελεσματική δουλειά του.
Θέλω να συγχαρώ τον 'Όμιλο Προβληματισμού για τον
Εκσυγχρονισμό της Κοινωνίας' και τον Όμιλο Λαϊκής που
κρατούν με το βραβείο αυτό άσβηστη την μνήμη του και να
τους ευχαριστήσω για την τιμητική για μένα απόφασή τους.
Επίσης να ευχαριστήσω όλους εσάς που βρίσκεστε σήμερα εδώ.
Το χρηματικό ποσό που συνοδεύει την βράβευση το προσφέρω
στο 'Ραδιομαραθώνιο' που οργανώνει η Λαϊκή Τράπεζα κάθε
χρόνο και στην καθιέρωση του οποίου και προσωπικά έπαιξα
κάποιο ρόλο πριν αρκετά χρόνια.
Φίλες και φίλοι,
Θα ξεκινήσω την ομιλία μου με μια φράση του Γιάννου
Κρανιδιώτη, χαρακτηριστική της άποψής του για τις αλλαγές
που συντελούνται παγκοσμίως:
'Σ’ έναν κόσμο που αλλάζει -όπως είναι ο σημερινός- με
τόσο δραματικές ταχύτητες, η ακινησία δεν ταιριάζει....
Είσαι ετοιμόρροπος όταν όλα αλλάζουν και κινούνται γύρω
σου και εσύ προσπαθείς να μείνεις ακίνητος'. (Γ.
Κρανιδιώτης, 22/4/1998, ομιλία στην Κύπρο)
Ο Howard Rheingold συνοψίζει πολύ σωστά τις επιπτώσεις των
τεχνολογικών εξελίξεων στο χώρο των ΜΜΕ με την φράση
-'Ένας προσωπικός υπολογιστής συνδεδεμένος μ' ένα
τηλέφωνο, γίνεται ένα τυπογραφείο, ένας ραδιοφωνικός
σταθμός, μια αίθουσα συνεντεύξεων... ένα νέο μέσο
ενημέρωσης με απεριόριστες δυνατότητες'.
Όπως το ελληνικό αλφάβητο μέσα σε 500 χρόνια από την
χρησιμοποίησή του υπήρξε το θεμέλιο του «χρυσού αιώνα» που
αποτέλεσε τη βάση του δυτικού πολιτισμού, όπως η ανακάλυψη
της τυπογραφίας τον 15ο αιώνα, μέσα σε 300 χρόνια, οδήγησε
στη μαζική χρήση της και τη διασπορά απόψεων και
προβληματισμών που μέχρι τότε ήταν προνόμιο των 'ελίτ'
μερικών χωρών, έτσι και η ψηφιακή τεχνολογία,- μέσα σε
λίγες δεκάδες χρόνια, δηλαδή πολύ πιο γρήγορα από τις
άλλες δύο «επαναστάσεις»- οδηγεί σε απροσδιόριστες ακόμη
αλλά σημαντικές αλλαγές στην κοινωνική, οικονομική,
πολιτιστική και πολιτική ζωή μας.
Οι αλλαγές από την εφαρμογή των νέων τεχνολογιών φέρνουν
στην επιφάνεια τις επιπτώσεις στους διάφορους τομείς της
ζωής μας και το νέο πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώνονται
οι αρχές και οι αξίες πάνω στις οποίες θα στηριχθεί η
κοινωνία μας. Οι επιπτώσεις αυτές προκαλούν συζητήσεις,
αμφισβητήσεις, προβληματισμούς. Πληθώρα ερωτημάτων για την
«εικόνα» που συχνά εμφανίζεται μπροστά μας.
Η διάθεση τεραστίων όγκων πληροφοριών αξιόπιστων αλλά και
αναξιόπιστων πολλές φορές, η ταχύτητα επικοινωνίας και η
απουσία μηχανισμών ελέγχου οδηγούν σε αδυναμία σύνθεσης
αυτών των πληροφοριών που μας κατακλύζουν και προκαλούν
συχνά σύγχυση, αγωνία ακόμη και φόβο!
Οι εξελίξεις αυτές απεικονίζονται πολύ ωραία αν
παρακολουθήσουμε τον τρόπο ενημέρωσής μας για μεγάλα
γεγονότα της εποχής μας: Τον Παγκόσμιο Πόλεμο τον βλέπαμε
μέσα από τα 'επίκαιρα' (newsreel) κυρίως στις
κινηματογραφικές αίθουσες με δημοσιογραφικές καταγραφές
και σχόλια για το αποτέλεσμα, μέσα από παραγωγές που
έφταναν σ’ εμάς ύστερα από εβδομάδες ή και μήνες. Στον
πόλεμο στο Βιετνάμ, η χρήση δορυφορικών συνδέσεων,
επέτρεψε στους ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς την αναμετάδοση
των γεγονότων λίγες ώρες μετά, με σχόλια που επεξηγούσαν
τις συγκεκριμένες εικόνες και τη σημασία τους –
“interpreting news”. Τις
επιθέσεις στο Ιράκ τις ζήσαμε- τις πιο πολλές φορές
λογοκριμένες -σε απευθείας μετάδοση χωρίς να μπορούμε να
διαμορφώσουμε μια πλήρη εικόνα ,αφού παρακολουθούσαμε
'στιγμιότυπα' χωρίς να γνωρίζουμε το τελικό αποτέλεσμα και
με σχόλια ανάλογα με τις δυνατότητες του ρεπόρτερ που
κάλυπτε το πεδίο των μαχών, ενώ είχαμε την ευκαιρία να
ζήσουμε μέσα από τις οθόνες μας κι έναν 'πόλεμο' που δεν
έγινε ποτέ!
Η αντίληψη μας για την πραγματικότητα στηρίζεται στο τι
γνωρίζουμε για τα γεγονότα που την διαμορφώνουν και η
γνώση μας για τα περισσότερα από αυτά προέρχεται, σε
μεγάλο βαθμό, από τα ΜΜΕ (τηλεόραση, εφημερίδες,
ραδιόφωνο, ίντερνετ, κινητή τηλεφωνία κα).
Η νέα τεχνολογία εξαφανίζει τον χρόνο και το χώρο και μας
ωθεί σε ένα παγκόσμιο επικοινωνιακό περιβάλλον. Αυτό
προκαλεί αλλαγές κοινωνικές, οικονομικές, πολιτιστικές,
πολιτικές. Τα ΜΜΕ και τα μηνύματα που στέλνουν
ενσωματώνονται σ΄ αυτή τη διαδικασία παίζοντας καθοριστικό
ρόλο στην εξαγωγή των συμπερασμάτων αλλά και στη
διαμόρφωση των αντιδράσεών μας.
Την τελευταία 25ετία δυο βασικά στοιχεία άλλαξαν σημαντικά
τον τομέα της επικοινωνίας: Το ίντερνετ και η ασύρματη
τηλεφωνία καθιερώθηκαν ως μέσα επικοινωνίας και η επίδραση
τους στον τομέα της κοινωνίας, του εμπορίου και της
λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών είναι πασιφανής.
Επιπλέον η αμφίδρομη επικοινωνία και η αμεσότητα, στοιχεία
της ψηφιακής τεχνολογίας άλλαξαν τα μοντέλα της
οπτικοακουστικής και έντυπης παραγωγής και της
επιχειρηματικής δομής και δράσης όλων των ΜΜΕ.
Μέσα σε λίγα χρόνια η ψηφιακή τεχνολογία έγινε αναπόσπαστο
τμήμα της παραγωγής και διάχυσης των ΜΜΕ. Δυναμικά
εργαλεία προσφέρθηκαν στα παραδοσιακά και νέα ΜΜΕ για να
οργανώσουν την αποδοτικότερη λειτουργία τους και να
ενημερώνουν το κοινό τους αποτελεσματικότερα. Η
μονοδιάστατη «φόρμα» μετατράπηκε σε «τρισδιάστατη»,
πολυμεσική για να ικανοποιεί όλες τις ανάγκες και όλα τα
γούστα.
Οι επιχειρήσεις ΜΜΕ καλούνται να αποχωριστούν την
παραδοσιακή μορφή των 'monomedia' και όχι μόνο να
επεκταθούν οριζόντια αλλά και να λειτουργήσουν «πολυμεσικά»
(multimedia). Η δεκαετία του 2000 επιβάλλει «συνεργασίες»
(synergies), την πολυμεσική δηλαδή λειτουργία με κεντρική
δημοσιογραφική αίθουσα που καθορίζει τις πολλαπλές δράσεις
για όλα τα ΜΜΕ που διαθέτει μια επιχείρηση πληροφοριών,
αξιοποιώντας έτσι μια είδηση ή πληροφορία πολλαπλώς. Όπως
λέχθηκε οι εκδότες δεν είναι πια οι «θυροφύλακες» (Gatekeepers)
της πληροφόρησης αλλά οι 'διευκολυντές' ή «μεσάζοντες» (facilitators)
στην ταχύτερη, πληρέστερη πολυμορφική διανομή της.
Η επίδραση της τεχνολογίας στον τομέα της δημοσιογραφίας
δεν αμφισβητείται από κανένα, ούτε η σημασία των ΜΜΕ, όχι
μόνο γιατί μια σειρά νέων ΜΜΕ κυριαρχούν στην 'ψηφιακή'
εποχή και γιατί το περιεχόμενό τους είναι προϊόν της
δημοσιογραφικής κάλυψης ή έρευνας, αλλά και γιατί, με την
πάροδο του χρόνου, η νέα γενιά των πολιτών αναζητεί την
καθημερινή πληροφόρησή της αλλά και απαντήσεις στα
πολύπλοκα προβλήματα που αντιμετωπίζει, όλο και
περισσότερο μέσα από τα ΜΜΕ και κυρίως τα νέα ΜΜΕ. Σύμφωνα
με έρευνες που έγιναν σε διάφορες χώρες, υπολογίζεται ότι
στην επόμενη πενταετία το ποσοστό των πολιτών που θα έχει
ως πηγή του τις εφημερίδες και τα περιοδικά θα μειωθεί στο
50%. Τα ποσοστά όσων έχουν ως πηγή το ραδιόφωνο και την
τηλεόραση θα παραμείνουν στάσιμα, ενώ θα διπλασιαστεί το
ποσοστό των πολιτών που αξιοποιούν ως καθημερινές πηγές το
Ιντερνετ και την κινητή τηλεφωνία.
Παράλληλες έρευνες δείχνουν ότι στο ίδιο χρονικό διάστημα
οι επιλογές των χρηστών σε σχέση με τη μορφή της
πληροφορίας θα αλλάξει σημαντικά: θα αυξηθεί το ποσοστό
όσων προτιμούν τα μικρά περιεκτικά κείμενα, θα μειωθεί το
ποσοστό όσων θέλουν αναλυτικά μεγάλα κείμενα, θα
παραμείνει στάσιμο το ποσοστό όσων αξιοποιούν τις
φωτογραφίες, ενώ θα αυξηθεί σημαντικά το ποσοστό
(υπολογίζεται σε 30%) εκείνων που αξιοποιούν το βίντεο.
Δεν είναι, λοιπόν, τυχαίες οι αλλαγές που παρατηρήθηκαν τα
τελευταία χρόνια σε παραδοσιακά έντυπα όπως Figaro,
Independent, Times, Wall Street Journal Europe, Guardian,
Monde κ.ά. που στόχο είχαν μικρότερα κείμενα, περισσότερες
φωτογραφίες και γραφικά. Ούτε επίσης ήταν τυχαίος ο
εμπλουτισμός των ηλεκτρονικών εκδόσεών τους με βίντεο,
γραφικές παραστάσεις και φωτογραφίες αλλά και με
'εργαλεία' που επιτρέπουν τον εμπλουτισμό μιας είδησης με
πολλές άλλες πηγές, προσφέρουν δυνατότητα επικοινωνίας με
αρμόδια πρόσωπα ή οργανισμούς ακόμη και με τον ίδιο το
δημοσιογράφο για διευκρινήσεις ή παρατηρήσεις.
Οι αλλαγές αυτές στη μορφή και λειτουργία των επιχειρήσεων
ΜΜΕ διεύρυναν τις επαγγελματικές υποχρεώσεις των
δημοσιογράφων. Οι εργαζόμενοι στα ΜΜΕ πρέπει να είναι
ικανοί να παράγουν πολυμεσικά. Δηλαδή να προσφέρουν την
είδησή τους με κείμενα, φωτογραφίες, ήχο και βίντεο. Ο «πολυμεσικός»
δημοσιογράφος είναι ο δημοσιογράφος του μέλλοντος, ο
δημοσιογράφος μόνο για έντυπα θα θεωρείται εξειδικευμένος
και δύσκολα θα βρίσκει απασχόληση ως αντιοικονομικός. Ήδη
οι σχολές δημοσιογραφίας προσαρμόζουν το περιεχόμενο των
μαθημάτων τους, ενώ ορισμένες μεγάλες επιχειρήσεις
δημιούργησαν τμήματα εκπαίδευσης του προσωπικού τους μ΄
αυτό τον στόχο.
Η δημοσιογραφική εργασία οφείλει να προσαρμοστεί σ’ ένα
νέο τρόπο συλλογής στοιχείων, γραφής και χαρακτηρισμών (metadata)
μιας είδησης. Ο πολυμεσικός δημοσιογράφος πρέπει να έχει
τεχνολογική κατάρτιση και δυνατότητα να καλύψει ένα θέμα
με τρόπο που να αξιοποιηθεί από όλα τα ΜΜΕ και σε όλες τις
δυνατές μορφές διανομής. Έτσι από έναν ρεπόρτερ μπορεί να
ζητηθεί να ετοιμάσει το κείμενό του για τις on-line
υπηρεσίες, να κάνει μια τηλεοπτική ή ραδιοφωνική κάλυψη
αμέσως μετά και μια ολοκληρωμένη παρουσίαση της ίδιας
είδησης για τα έντυπα της εταιρείας του. Κι ακόμη να
χαρακτηρίσει τα κείμενά του με τρόπο που να μπορούν στην
συνέχεια όχι μόνο να αναζητηθούν εύκολα αλλά και αυτόματα
να τοποθετηθούν σε ομάδες με κοινά χαρακτηριστικά.
Η αξιοποίηση των 'metadata' των χαρακτηρισμών δηλαδή που
συνοδεύουν μια είδηση ή πληροφορία μαζί με τη μέθοδο
οργάνωσης και παρουσίασης της πληροφορίας σ' έναν
υπολογιστή έτσι που το τελικό προϊόν να ορίζεται ,σε
μεγάλο βαθμό, αυτομάτως από ηλεκτρονικές συνδέσεις που ο
χρήστης επιλέγει να χρησιμοποιήσει (λειτουργίες Hypertext-
hyperlinks), είναι πλέον αναγκαία για κάθε επιχείρηση ΜΜΕ
και υποχρέωση του δημοσιογράφου να τα συμπληρώνει σωστά
για τη διευκόλυνση των χρηστών.
Η λειτουργία αυτή υποχρεώνει ένα δημοσιογράφο να έχει
συνεχή εκπαίδευση που θα του επιτρέπει π.χ. να αξιοποιεί
τις νέες κάμερες (Megapixel Digital) για ταυτόχρονες
βιντεοσκοπήσεις και φωτογραφίσεις και το κινητό
δημοσιογραφικό εργαστήριο (Mobile Journalist Workshop) για
άμεση σύνδεση του με την αίθουσα ειδήσεων της εταιρείας
του. Φαίνεται ότι σιγά-σιγά οδηγούμαστε σε μια νέα
διάκριση των δημοσιογράφων:
-Αυτών που γράφουν με βασικό στόχο να ικανοποιήσουν την
'ταχύτητα' μετάδοσης. Ο ρεπόρτερ δηλαδή που καλύπτει ένα
γεγονός για την ραδιοτηλεόραση, το Ίντερνετ και την κινητή
τηλεφωνία. Η γραφή της είδησης αποκτά μια ειδική 'μορφή'
για να στέλνεται αυτόματα σε όλα τα ΜΜΕ που θα την
αξιοποιήσουν και περιλαμβάνει 'συνημμένα' βίντεο,
φωτογραφίες κλπ.
-Αυτών που γράφουν για την σε βάθος πληροφόρηση για
εφημερίδες, περιοδικά, on-line Αναλυτικές Τράπεζες σε site.
Πρόκειται για τους λεγόμενους δημοσιογράφους- στοχαστές οι
οποίοι επιλέγουν από τις δεκάδες ειδήσεις που φτάνουν σ’
αυτούς ποιες κατά τη γνώμη τους θα πρέπει να διατεθούν σε
αναλυτική μορφή ή με προληπτικά ρεπορτάζ ,σχόλια και
προτάσεις. Πριν μερικά χρόνια ο Yan Lamers πρόεδρος ενός
μεγάλου Βελγικού συγκροτήματος είχε σημειώσει: 'Πολλές
φορές η επιταγή για ταχύτητα εξαφανίζει το στάδιο της
σκέψης. Εάν η κατάσταση επιδεινωθεί ίσως θα έπρεπε να
θεσμοθετήσουμε θέσεις δημοσιογράφων-στοχαστών'.
Όπως λέχθηκε -το θέμα αυτό συζητείται σήμερα στην Αθήνα
στο Συνέδριο της WAN (Διεθνής Οργάνωση Εκδοτών)- μια
«εκδοτική» επιχείρηση για να είναι επιτυχημένη θα πρέπει
να ικανοποιεί όλα τα αιτήματα των ενδιαφερομένων, σε
οποιαδήποτε μορφή το ζητήσει ο πολίτης (κείμενο, ήχο,
φωτογραφίες, βίντεο, γραφικές παραστάσεις ή μείγμα αυτών).
Όσο περισσότερο ικανοποιεί μια επιχείρηση τα γνωστά «Five
Α» τόσο πιο αποτελεσματική είναι:
Any volume (Οποιασδήποτε έκτασης κείμενο/α)
Any time (Οποιαδήποτε στιγμή)
Anybody (Οποιοσδήποτε το ζητήσει)
Anywhere (Οπουδήποτε και να βρίσκεται)
Anything (Οτιδήποτε τον ενδιαφέρει)
Συνοψίζοντας, η δημοσιογραφική δουλειά αλλάζει. Τι δεν
αλλάζει; Η υποχρέωση ενός Μέσου να είναι αξιόπιστο. Η
δημοσιογράφος Ruth de Aquino σημειώνει 'Ας ελπίσουμε ότι η
πολυμεσική αίθουσα σύνταξης θα είναι ο συναρπαστικός και
προκλητικός χώρος που θα προσφέρει τη φιλική ατμόσφαιρα
μέσα στην οποία οι δημοσιογραφικές αξίες θα ευδοκιμήσουν'.
Κυρίες και κύριοι,
Η νέα τεχνολογία και κυρίως το «πάντρεμα»
τηλεπικοινωνιακών οργανισμών, οπτικοακουστικών παραγωγών
και παραδοσιακών ΜΜΕ, οδήγησε στο χώρο των ΜΜΕ πολλούς
νέους «ιδιοκτήτες» και αύξησε σημαντικά τον ανταγωνισμό. Ο
αχαλίνωτος ανταγωνισμός, σε παγκόσμιο μάλιστα επίπεδο,
έθεσε στη συνέχεια στο περιθώριο πολλούς μικρούς
«εκδότες», οδήγησε σε εξαγορές, συγχωνεύσεις και σε
γιγαντιαίες επιχειρήσεις. Το πρόβλημα της συγκέντρωσης
ιδιοκτησίας και τα συνακόλουθα προβλήματα (οικονομικοί
στόχοι, πολιτικές βλέψεις, προσωπικές φιλοδοξίες, διαπλοκή
κλπ κλπ) κυριαρχούν και ο λυσσαλέος ανταγωνισμός οδήγησε
και οδηγεί σε υποβάθμιση της ποιότητας και στον έλεγχο, σε
μεγάλο βαθμό, της πληροφόρησης.
Οι εκδοτικές επιχειρήσεις έπαψαν να αποτελούν «ειδικές
επιχειρήσεις» οι οποίες εξυπηρετούσαν παράλληλα με το
κέρδος του ιδιοκτήτη και το δημόσιο συμφέρον. Η οικονομική
πλευρά της επικοινωνίας έχει σήμερα πολλαπλάσια αξία από
την εξυπηρέτηση του πολίτη. Δεν μπορεί κανείς να διακρίνει
την 4η εξουσία από τις άλλες. Ασήμαντα γεγονότα
μεγαλοποιούνται, ενώ μεγάλες ειδήσεις υποβαθμίζονται. Η
δυνατότητα για άμεση κάλυψη γεγονότων οδήγησε στην
επιφανειακή παρουσίασή τους. Η ταχύτητα μετάδοσης
κυριαρχεί σε βάρος της διασταύρωσης ενός στοιχείου, αλλά
και σε βάρος των κανόνων της αισθητικής στην παρουσίαση
του.
Η «ατζέντα των θεμάτων της ημέρας» καθορίζεται σε μεγάλο
βαθμό από τα ΜΜΕ ανάλογα με τις επιλογές τους πολλές φορές
έξω από τα καθημερινά μας προβλήματα και ανάλογα με τις
επιδιώξεις ή τους στόχους των ιδιοκτητών των ΜΜΕ. Αυτές
όμως οι επιλογές παίζουν καθοριστικό ρόλο στις δράσεις μας
ως ομάδας πολιτών ή ως κοινής γνώμης (παγκόσμιας, εθνικής,
περιφερειακής ή τοπικής).
Οι δημοσιογράφοι καλούνται «να είναι γρήγοροι, προκλητικοί
και να ταυτίζονται με τις ανάγκες των αναγνωστών,
τηλεθεατών ,ακροατών ή χρηστών. Να μην είναι ποτέ
πληκτικοί ή ψεύτικοι. Να προσφέρουν ταυτόχρονα ψυχαγωγία,
ενημέρωση και επιμόρφωση! Να βοηθούν στην επίλυση
προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι άλλοι και να είναι απλοί
και κατανοητοί, αναλύοντας «ζωντανά» τα περίπλοκα
προβλήματα της εποχής μας».
Ο βασικός όμως λόγος για τη χρησιμοποίηση της νέας
τεχνολογίας στο χώρο των ΜΜΕ είναι για να έχουμε αξιόπιστη
επικοινωνία και ενημέρωση και αυτό πρέπει να είναι το
κίνητρο.
Και ενώ ο ανταγωνισμός έδειξε ότι η αξιοπιστία μιας
επιχείρησης στηρίζεται στο καλό περιεχόμενο του προϊόντος
που προσφέρει, δυστυχώς αυτό δεν αποτέλεσε κίνητρο για
πολλούς από τους μεγιστάνες των ΜΜΕ.
Η ερευνητική δημοσιογραφία παρακμάζει μέσα από κρυφές
κάμερες και κρυμμένους κοριούς που δεν αποτελούν πια
εξαίρεση για την διασταύρωση πληροφοριών για ένα σοβαρό
αδίκημα σε βάρος του δημοσίου συμφέροντος αλλά κανόνα που
αξιοποιείται μόνο και μόνο για την πρόκληση εντυπώσεων.
Αυτή η 'γαργαλιστική δημοσιογραφία' αποτέλεσε και
αποτελεί, δυστυχώς ακόμη, το όπλο στον ανελέητο
ανταγωνισμό.
Τα ψεύτικα ρεπορτάζ και τα κλεμμένα άρθρα αυξάνονται
συνεχώς (οι Blair and Braggs της Νιου Γιόρκ Ταϊμς
αποτελούν πλέον κλασσικό παράδειγμα).
Η κατευθυνόμενη δημοσιογραφία ακμάζει, ενώ η επιβεβαίωση
μιας πληροφορίας, με τις on-line μεταδόσεις, έρχεται
κατόπιν εορτής. Η παραδοσιακή υποχρέωση του τύπου (σήμερα
όλων των ΜΜΕ) να είναι 'επιθετικός' σε κάθε μορφή
εξουσίας, ερμηνεύθηκε σε πολλές περιπτώσεις ως δικαίωμα
στη χυδαιότητα, την σκανδαλολογία και την αλαζονεία.
Οι ανώνυμες πηγές κυριαρχούν και όταν αποκαλύπτονται
πολλές φορές δείχνουν την πρόθεση τους να χρησιμοποιήσουν
τους δημοσιογράφους ,όπως στην περίπτωση της Τζούντιθ
Μίλερ που αρνήθηκε να αποκαλύψει την πηγή της αλλά στη
συνέχεια αποδείχθηκε ότι ήταν μια 'υψηλή κρατική πηγή, με
συγκεκριμένους στόχους'.
Το «μότο» γνωστής, μεγάλης εταιρείας του διαδικτύου 'Helping
busy people manage their life' αντικατοπτρίζει πλέον την
δουλειά των δημοσιογράφων, αλλά και τους κινδύνους που
ενέχει η επιλεκτική επιλογή των αναγκών των 'πελατών'.
Όσο οι δημοσιογράφοι ενδίδουν στους στόχους της
ιδιοκτησίας, των διαφόρων εξουσιών και εγκαταλείπουν τις
αρχές τους τόσο οι κίνδυνοι μεγαλώνουν. Και η 'διαπλοκή',
η 'προνομιακή μεταχείριση' ανθεί! Τα παραδείγματα τέτοιας
υποταγής ή αν θέλετε 'ενσωμάτωσης ' στις επιδιώξεις της
ιδιοκτησίας ή άλλων εξουσιών (πολιτικών, στρατιωτικών,
εκκλησιαστικών) ή διαφόρων 'λόμπι', είναι πολλά όπως
έδειξε η εισβολή στο Ιράκ, ο βομβαρδισμός της Σερβίας, η
ατμοσφαιρική μόλυνση, η καταστροφή οικοσυστημάτων κλπ κλπ
Η κριτική φωνή του Andrew Schneider στο 'Downside of
Wonderland' θέτει τα πράγματα στη σωστή τους θέση 'Όλα τα
κομπιούτερ και η πιο προχωρημένη τεχνολογία στον κόσμο δεν
μπορεί να δώσουν ένα ποιοτικό ρεπορτάζ χωρίς τον κατάλληλο
ρεπόρτερ που θα κάνει τις κατάλληλες κινήσεις'.
Το πώς αξιοποιείται η τεχνολογία από τους δημοσιογράφους
δεν το καθορίζουν βέβαια οι τεχνικοί επιστήμονες, αλλά οι
ίδιοι οι δημοσιογράφοι -ρεπόρτερ, συντάκτες ύλης,
αρχισυντάκτες και διευθυντές. Η επαγγελματική και μέσα στο
πλαίσιο της δεοντολογίας χρήση της τεχνολογίας αποτελεί
ένα σημαντικό εργαλείο στα χέρια του δημοσιογράφου.
Για την διερεύνηση π.χ. στοιχείων μιας είδησης η
τεχνολογία (CAR-Computer Assisted Reporting or CAJ-Computer
Assisted Journalism) μπορεί να του προσφέρει πληροφορίες
για μια τρέχουσα είδηση (background), βιογραφίες και άλλα
στοιχεία για τα πρόσωπα που εμπλέκονται σ΄ αυτήν,
αναλύσεις περίπλοκων οικονομικών στοιχείων και άγνωστες
πληροφορίες που όμως έχουν σημασία για την αξιολόγηση της
είδησης ή ενός στοιχείου της.
Μπορεί να του προσφέρει τη δυνατότητα να πάρει μια
συνέντευξη από ένα πρόσωπο που βρίσκεται σε απομακρυσμένο
σημείο, πολλαπλές ταυτόχρονα συνεντεύξεις, ή να
επικοινωνήσει άμεσα με συναδέλφους του για την αξιολόγηση
κάποιων κοινών στοιχείων. Ακόμη η νέα τεχνολογία μπορεί να
αξιοποιηθεί στην άμεση καταγραφή αντιδράσεων των πολιτών
και έτσι προσφέρεται η δυνατότητα στο δημοσιογράφο να
γνωρίζει πως αντιμετωπίζουν οι αναγνώστες ,ακροατές ή
θεατές την είδησή του. Στις on-line μάλιστα ειδήσεις ή
εκπομπές ο δημοσιογράφος μπορεί να δει τις αντιδράσεις
αυτές όπως εξελίσσεται το πρόγραμμά του.
Οι δυνατότητες που προσφέρει η τεχνολογία σήμερα μπορεί να
γίνουν απειλή στην αξιοπιστία της δημοσιογραφίας, αν δεν
ακολουθούνται οι κανόνες δεοντολογίας του δημοσιογραφικού
επαγγέλματος, όπως έδειξαν πολλά πρόσφατα παραδείγματα που
ταλαιπώρησαν γνωστές και αξιόπιστες εφημερίδες, περιοδικά
και τηλεοπτικούς σταθμούς.
Αναφέρουμε ενδεικτικά τα προβλήματα που αντιμετώπισαν
μεγάλες και με κύρος εφημερίδες όπως Washigton Post, Times,
USA-Today κα από αντιγραφές κειμένων του Ιντερνετ ή
χρησιμοποίηση -χωρίς διασταύρωση- ειδήσεων που μετέδωσαν
'πολίτες-δημοσιογράφοι' (blog journalists).'Η περιοδικά
όπως το National Geographic (όπου η τεχνολογία
χρησιμοποιήθηκε για να αλλοιωθεί μια φωτογραφία μειώνοντας
την απόσταση μεταξύ δύο πυραμίδων (Photo Digital
Manipulation).
Όλα δείχνουν ότι οι «παιδικές ασθένειες» που εκδηλώθηκαν
στα πρώτα χρόνια της ανάπτυξης των νέων μέσων επικοινωνίας
και των αλλαγών που ακολούθησαν στα παραδοσιακά ΜΜΕ, αυτό
το πάντρεμα παλαιών και νέων ΜΜΕ, μπορεί να λειτουργήσει
μακροχρόνια υπέρ των πολιτών και της δημοκρατίας μόνο αν
στηριχθεί στην αξιοπιστία των ειδήσεων και πληροφοριών που
διατίθενται.
Το 'ταχύτερο' μπορεί να ικανοποιήσει προσωρινά τους
οικονομικούς στόχους μιας επιχείρησης, αλλά δεν σημαίνει
και το καλύτερο. Και μακροχρόνια το 'καλό' περιεχόμενο
είναι αυτό που έχει σημασία. Το καλό περιεχόμενο
εξακολουθεί να είναι «η προίκα» ενός ΜΜΕ. Καλό περιεχόμενο
σημαίνει ανεξαρτησία των δημοσιογράφων, εντιμότητα,
ακεραιότητα, θάρρος, ελεύθερη σκέψη και δημιουργικότητα.
Τα εφόδια αυτά ενός δημοσιογράφου είναι οι βάσεις για την
ενίσχυση της αξιοπιστίας μιας εταιρείας ΜΜΕ.
Ο Bob Steele, καθηγητής στο -Poynter Institute κατέγραψε
δέκα ερωτήσεις που πρέπει να απευθύνουν οι δημοσιογράφοι
στον εαυτό τους για να είναι βέβαιοι ότι πήραν σωστές
δεοντολογικές αποφάσεις:
1. Τι γνωρίζω; Τι π ρ έ π ε ι να γνωρίζω;
2. Ποιός είναι ο δημοσιογραφικός σ κ ο π ό ς μου;
3. Ποια είναι τα η θ ι κ ά ζητήματα που πρέπει να με
απασχολήσουν;
4. Ποιές π ο λ ι τ ι κ έ ς της εταιρείες στην οποία
εργάζομαι και τι
επαγγελματικοί κ α ν ό ν ε ς πρέπει να με απασχολήσουν;
5. Πώς μπορώ να περιλάβω και άλλα άτομα, με δ ι α φ ο ρ ε
τ ι κ έ ς
προοπτικές και ιδέες, στη διαδικασία λήψης μιας απόφασης;
6. Ποιοί έχουν σ υ μ φ έ ρ ο ν (stakeholders)-ποιοι
επηρεάζονται από την
απόφαση μου; Ποιά είναι τα κ ί ν η τ ρ ά τους; Ποια είναι
νόμιμα;
7. Τι θα γίνει αν αλλάξουν οι όροι; Πώς θα νοιώθω αν εγώ
ήμουν στη θέση ενός
από αυτούς που έχουν συμφέρον; (stakeholders)
8. Ποιές είναι οι πιθανές σ υ ν έ π ε ι ε ς από την πράξη
μου;
9. Ποιές είναι οι άλλες δυνατότητες που έχω για να δώσω το
μ ά ξ ι μ ο υ μ
της α λ ή θ ε ι α ς με ευθύνη και να προκαλέσω την μ ί ν ι
μ ο υ μ β λ ά β η.
10. Μπορώ ξεκάθαρα να α ι τ ι ο λ ο γ ή σ ω την άποψη και
την απόφασή μου;
Στους συναδέλφους μου; Στους ενδιαφερόμενους; Στο δημόσιο;
Το περιεχόμενο είναι η ζωή ενός ΜΜΕ, ασχέτως των
τεχνολογιών που χρησιμοποιεί. Μεγάλο μέρος του
περιεχομένου αυτού το προσφέρουν οι δημοσιογράφοι. Η
προσήλωση τους στις επαγγελματικές αρχές και αξίες της
δημοσιογραφίας, προσαρμοσμένες στις νέες ανάγκες, είναι ο
μόνος τρόπος να στηρίξουν την αξιοπιστία των ΜΜΕ και να
προσφέρουν σωστή, σφαιρική και αντικειμενική ενημέρωση.
Ετσι βοηθούν τους πολίτες να είναι ενεργοί, ενισχύουν τους
δημοκρατικούς θεσμούς και χρησιμοποιούν την τεχνολογία για
το καλό της ανθρωπότητας.
Κυρίες και κύριοι,
Οι τεχνολογικές αλλαγές και η επίδραση τη δομή και
λειτουργία των ΜΜΕ και στον τρόπο εργασίας των
δημοσιογράφων που αναφέραμε πιο πάνω δεν εμφανίζονται στο
σύνολό τους ακόμα στην Ελλάδα και την Κύπρο, όπως και σε
άλλες χώρες.
Θα έλεγα ότι, μάλλον, προηγήθηκαν πολλά από τα αρνητικά
στοιχεία των αλλαγών αυτών. Η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη των
νέων ΜΜΕ και κυρίως της ραδιοτηλεόρασης – πέρα από τα όρια
της εθνικής οικονομίας – οδήγησε σε ένα ανταγωνισμό που
αναπόφευκτα θα αγκάλιαζε τη «γαργαλιστική» δημοσιογραφία».
Και ενώ μια σειρά από αξιόλογους δημοσιογράφους εργάζονται
στα διάφορα ΜΜΕ και στην Ελλάδα και την Κύπρο, σπάνια τους
δίνεται η ευκαιρία να «κυριαρχήσουν» στο νέο τοπίο.
Οι τεχνολογικές δυνατότητες στη συλλογή, επεξεργασία και
διανομή ειδήσεων και πληροφοριών αξιοποιούνται
περιορισμένα, όπως και οι δυνατότητες του Ιντερνέτ και της
ασύρματης επικοινωνίας.
Αλλά κυρίως απουσιάζει η τεχνική επιμόρφωση αλλά και η
ενημέρωση για τις μακροχρόνιες συνέπειες μιας χωρίς αρχές
και αξίες δημοσιογραφίας τόσο για τα ίδια τα ΜΜΕ όσο και
για τους δημοσιογράφους.
Ο Sir David Nicholas πρώην πρόεδρος της ITN παρατηρεί ότι
«δεν υπάρχει άλλη περίοδος που η ποιότητα της παιδείας και
επιμόρφωσης των δημοσιογράφων ήταν τόσο αναγκαία και τόσο
σημαντική».
Η τεχνολογία είναι το μέσο με το οποίο μπορούν οι
δημοσιογράφοι να ικανοποιήσουν καλύτερα τον σκοπό τους. Οι
παραδοσιακές αξίες της δημοσιογραφίας – κατακτήσεις αγώνων
– αποτελούν την ασπίδα σε όσους επιδιώκουν απλώς τη
μεγιστοποίηση του κέρδους αδιαφορώντας για τις συνέπειες.
Να τελειώσω όπως ξεκίνησα παραφράζοντας τον Γιάννο
Κρανιδιώτη:
Η δουλειά μας αλλάζει, το περιβάλλον μέσα στο οποίο
εργαζόμαστε αλλάζει, το κοινωνικό περιβάλλον αλλάζει, οι
ανάγκες των ανθρώπων αλλάζουν. Είναι δυνατό οι
δημοσιογράφοι, συνδετικοί κρίκοι των πολιτών με τις
γνώσεις, με τη ζωή, με τα κάθε λογής προβλήματα που
δημιουργούνται, να παραμένουν ακίνητοι;
--------------------------------------------------------------------------------
ΟΜΙΛΟΣ
ΛΑΪΚΗΣ - ΟΠΕΚ Ο Ανδρέας Χριστοδουλίδης τιμάται με το
Βραβείο «Γιάννος Κρανιδιώτης» για το 2005
Δελτίο τύπου
στις εφημερίδες Πολίτης και Φιλελεύθερος 12/11/2005
Ο Όμιλος Λαϊκής και Όμιλος Προβληματισμού για τον
Εκσυγχρονισμό της Κοινωνίας μας (ΟΠΕΚ) οργανώνουν την
Τετάρτη 16 Νοεμβρίου εκδήλωση για την απονομή του βραβείου
Πρωτοποριακής Δημιουργίας «Γιάννος Κρανιδιώτης» 2005 στο
δημοσιογράφο Ανδρέα Χριστοδουλίδη.
Η εκδήλωση θα γίνει στις 19.30 στη Δημοσιογραφική Εστία,
Λευκωσία. Στο πλαίσιο της εκδήλωσης ο Ανδρέας
Χριστοδουλίδης, τέως Γενικός Διευθυντής Αθηναϊκού
Πρακτορείου Ειδήσεων θα μιλήσει με θέμα: «Πως η τεχνολογία
επηρέασε τις Δημοσιογραφικές Αξίες»
Το Βραβείο θα απονείμει ο πρόεδρος του Ομίλου Λαϊκής Κίκης
Λαζαρίδης. Το σκεπτικό της βράβευσης θα αναγνώσει ο Ξένιος
Ξενόπουλος, πρόεδρος Επιτροπής Βραβείου «Γιάννος
Κρανιδιώτης».
Εισαγωγική ομιλία θα κάνει ο πρόεδρος του ΟΠΕΚ Λάρκος
Λάρκου και χαιρετισμό θα απευθεύνει ο Ανδρέας Καννάουρος,
πρόεδρος Ένωσης Συντακτών Κύπρου
Την εκδήλωση θα συντονίζει η δημοσιογράφος Αντρούλα
Ταραμουντά.
Ο ΟΠΕΚ καθιέρωσε το Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας
«Γιάννος Κρανιδιώτης» για να τιμήσει τον άνθρωπο και
πολιτικό Γιάννο Κρανιδιώτη που έθεσε τα θεμέλια για την
ευρωπαϊκή πορεία της Κύπρου και προκάλεσε έτσι την
ιστορική κίνηση ώστε η Κυπριακή Δημοκρατία να εντάξει το
δικό της πεπρωμένο μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το Βραβείο στηρίζει από το 1999 ο Όμιλος Λαϊκής και ο
πρόεδρός του Κίκης Λαζαρίδης με την οργάνωση της ετήσιας
εκδήλωσης απονομής του. Ο Όμιλος Λαϊκής συνοδεύει το
Βραβείο με χορηγία χιλίων λιρών.
Προηγούμενες βραβεύσεις: 1999 στον ζωγράφο Λευτέρη
Οικονόμου, 2000 στα Κέντρα Ερευνών του Intercollege και
του Cyprus College, 2002 στον μουσικοσυνθέτη Μάριο Τόκα,
το 2003 στον ποιητή Κώστα Μόντη και το 2004 στην βουλευτή
του ΠΑΣΟΚ, πρώην Επίτροπο της ΕΕ Αννα Διαμαντοπούλου
--------------------------------------------------------------------------------
|
