|
15/05/2009
|
Ζητείται Ελπίς: Η Γνώση, οι Νέοι Πολιτικοί και ο
Εκσυγχρονισμός
της Ρένας
Χόπλαρου
Συνήθως αποφεύγω τα ρητορικά ερωτήματα όταν γράφω αλλά
σήμερα δεν αντιστάθηκα στον πειρασμό να καταγράψω αρκετά
ερωτήματα στο κείμενο που ακολουθεί. Ίσως και εξαιτίας του
ζητήματος που θέλω να θίξω: τη σχέση της γνώσης, των νέων
πολιτικών και του πολιτικού εκσυγχρονισμού.
Ενώ η Κύπρος είναι ένα κράτος με υψηλά ποσοστά πτυχίων και
μεταπτυχιακών στη νέα γενιά είναι παράλληλα ένα κράτος που
ακολουθεί αυστηρή ηλικιακή ιεραρχία. Το κράτος δύσκολα
εμπιστεύεται του νέους ανθρώπους του σε θέσεις – κλειδιά ή
σε θέσεις χάραξης πολιτικού σχεδιασμού. Περισσότερη
σημασία έχει πόσο χρονών είναι κανείς και όχι πόσα ξέρει.
Με άλλα λόγια πρέπει να γεράσει κανείς για να ακούσουν τις
απόψεις του. Τυπικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει κάθε
κοινωνία που γηράσκει είναι ότι έχει ανθρώπινο δυναμικό
πιο συντηρητικό σε αποφάσεις, επιφυλακτικό στην ανάληψη
ρίσκων και δύσκαμπτο στην εξοικείωση με νέες γνώσεις,
τεχνολογίες και αλλαγές.
Ενώ έχουμε μια νέα γενιά με υψηλό μορφωτικό επίπεδο το
κύρος της γνώσης στις συζητήσεις μας να είναι σχετικά
χαμηλό. Πολλά τα παραδείγματα: πρώην υπουργός έδειξε
παρομοιώδη άγνοια όταν ταύτισε το trafficking, δηλαδή την
παράνομη διακίνηση γυναικών με σκοπό τη σεξουαλική και
οικονομική εκμετάλλευση με την πορνεία. Πρόσφατα η
κυπριακή Βουλή συζήτησε και προσπάθησε να ερμηνεύσει το
πρόβλημα της ανομβρίας κάνοντας συνωμοσιολογικού και
ανορθολογικού τύπου υποθέσεις: βομβάρδισαν τα σύννεφα μας
οι ξένοι με ειδικά αέρια. Δίκαια αναρωτιέται κανείς εάν οι
ξένοι ξαναβομβάρδισαν λίγο μετά τα σύννεφά μας με ειδικά
αέρια καταρρακτώδους βροχής με σκοπό ίσως τον οριστικό
αφανισμό του νησιού δια του κατακλυσμού.
Από την άλλη πλευρά νέος σε ηλικία σημαίνει και νέες ιδέες;
Πολλές φορές η εκπαίδευση, η κατάρτιση και η εξειδίκευση
δε σημαίνει και ευρύτερη, πολύπλευρη καλλιέργεια, σύγχρονη
θεώρηση των πολιτικών και κοινωνικών θεμάτων. Πώς η γνώση
λοιπόν μπορεί να μπολιάσει τον πολιτικό σχεδιασμό; Πώς
επιτυγχάνουμε το evidence based policy making? Πώς θα
υπάρξει εμπιστοσύνη της κοινωνίας προς την επιστήμη και
πώς η κοινωνία θα εξελιχθεί σε συνάρτηση με την επιστήμη;
Διαφέρουν ως προς αυτό οι νέοι πολιτικοί μας ή ακολουθούν
μια απ΄ τα ίδια; Επιλέγουν και οι νέοι πολιτικοί μας σαν
τους παλαιότερους να δώσουν το πολιτικό τους παρόν στους
γάμους, στα βαφτίσια και στα μνημόσυνα αντί να δώσουν το
πολιτικό τους στίγμα μέσω της μελέτης ή έστω της συζήτησης
με ειδικούς στο υπό μελέτη θέμα; Αξιοποιούν επιστημονικές
έρευνες; Αντιστέκονται στον ανορθολογισμό ή παραμένουν
παθητικοί θεατές φοβούμενοι το πολιτικό κόστος; Κάνουν
παράλληλα επιτελική δουλειά που σημαίνει μακροπρόθεσμο
σχεδιασμό, μελέτη και ανάδειξη των πολιτικών διακυβευμάτων
ή κάνουν απλά την ακίνδυνη διεκπεραιωτική δουλειά με
μοναδικό στόχο τις επόμενες εκλογές;
Δεν αρκεί ωστόσο η evidence based policy. Χρειάζεται και
κάτι παραπάνω. Να φέρνουν οι νέοι πολιτικοί μας ιδέες που
έρχονται από το μέλλον. Να λένε πράγματα διαφορετικά από
το κυρίαρχο, χρήσιμες τρέλες, ρεαλιστικές ουτοπίες για να
μπολιάσουν σιγά σιγά κι άλλα πρόσωπα και κομμάτια των
πολιτικών τους κομμάτων. Χρειάζεται δηλαδή η πολιτική
υπευθυνότητα και τεκμηρίωση να βρίσκεται σε σύγκρουση με
τη λογική του πολιτικού κόστους, την εξυπηρέτηση των
κομματικών ισορροπιών. Το να διατείνεται κανείς ότι θέλει
να σπρώξει την κοινωνία στο μέλλον αλλά ταυτόχρονα να
παίζει το παιχνίδι με όρους απολύτως μυωπικούς και
συμβατικούς άρα με όρους αδυναμίας σύγκρουσης με τα
κοινωνικά προβλήματα είναι μια τεράστια αντίφαση.
Στην Κύπρο το έχουμε δει και αυτό. Την πολιτική πρακτική
να εξαντλείται σε παιχνίδια εξουσίας ή απλού θεατή με
οριακά ή μηδενικά πολιτικά αποτελέσματα. Τη δημιουργία
φιλικών καταστάσεων, συσχετισμών, συμμαχιών, ακόμα και σε
βάρος της πραγματικής επίτευξης των στόχων που οι ίδιοι οι
πολιτικοί έχουν θέσει. Η ελαφρότητα, ο ναρκισσισμός, η
υπεκφυγή, η αυτάρεσκη αυτοπεποίθηση, τα «τσιτάτα» και η «ξερόλα»
αντιμετώπιση των προβλημάτων απλά εναλλάσσουν τα πρόσωπα
στην εξουσία που αναπαράγουν τις αδύναμες πραγματικότητες.
Αδύναμες κοινωνικά, αδύναμες περιβαλλοντολογικά, αδύναμες
πολιτικά και δημοκρατικά. Από τους νέους πολιτικούς
περιμένουμε ακριβώς τα αντίθετα: διεκδίκηση χώρου για
τεκμηριωμένες πολιτικές, υψηλού επιπέδου γνώσεις,
περισσότερη αυτονομία στη σκέψη και την πολιτική δράση,
ευχέρεια καθορισμού της ημερήσιας διάταξης, ανάδειξη
θεμάτων που παραμένουν στη σκιά. Για να μην αναπαράγει και
η νέα γενιά ακόμη μια από τις πολλές εκδοχές της πολιτικής
του «φτωχού», του φτωχού σε υπευθυνότητα, του φτωχού σε
ικανότητα και γνώσεις να λειτουργήσει πολιτικά με
αποτελεσματικότητα.
|
