|
Η
αποψινή συνάντηση είναι από τις λίγες ευκαιρίες που
παρουσιάστηκαν εδώ και πολλά χρόνια για μια αυθεντική
καταγραφή ιδεών. Η συμμετοχή του Ιζέτ Ιτζάν, γενικού
γραμματέα του Κινήματος Πατριωτικής Ενότητας, και
βεβαίως, η ανταπόκριση τριών Ελληνοκυπρίων πολιτικών
στην πρόσκληση του ΟΠΕΚ, συνιστούν μια σημαντική
συμβολή στην προσπάθεια για να ανοίξει ο διάλογος.
1. Η Ευρώπη, ο χώρος μας
Όταν πριν από 12 χρόνια οι πρωτοπόροι της ευρωπαϊκής
πορείας της Κύπρου συνέλαβαν την ιδέα για προώθηση της
ένταξης, ίσως να μην υπολόγισαν πλήρως τον βαθμό
απήχησης στις συνειδήσεις της κοινής γνώμης. Η ισχυρή
όσο ποτέ, πεποίθηση ότι ως λαοί και εθνικές κοινότητες
- και Έλληνες και Τούρκοι - ανήκουμε κάπου, κι αυτό το
"κάπου" είναι η Ευρώπη, ξεκαθαρίζει τη στρατηγική μας
επιλογή: η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΕΕ,
πάνω από όλα, είναι η πρόταση του κοινού μας μέλλοντος.
2. Η Κύπρος στο Ευρωπαϊκό Χάρτη
Η Κύπρος, στο σταυροδρόμι των ηπείρων, αποτέλεσε στο
παρελθόν θύμα των διεθνών ανταγωνισμών: Αποικιοκρατία
- Ψυχρός Πόλεμος. Στη νέα εποχή, η ένταξη της Κύπρου
στην ΕΕ, στο πρώτο κύμα της Διεύρυνσης, μας τοποθετεί
στο χάρτη των μεγάλων ευρωπαϊκών ανακατατάξεων.
Είμαστε αναπόσπαστο τμήμα της κατάργησης των
διαχωριστικών γραμμών, ένα κομμάτι της σύγχρονης
Ευρώπης, της Προόδου, της Δημοκρατίας και της
Ευημερίας.
3. Παγκοσμιοποίηση και Ασφάλεια
Ο νέος κόσμος που ανατέλλει καταργεί τους κρατικούς
φραγμούς και τα σύνορα, εισάγει νέες τεχνολογίες και
νέες συμπεριφορές. Η παγκοσμιοποίηση επιβάλλει τη
συσπείρωση σε μεγαλύτερες ομάδες κρατών. Η Κύπρος δεν
μπορεί να μείνει μόνη στην περιφέρεια. Αντίθετα θα
ενταχθεί στο πιο επιτυχές μοντέλο ολοκλήρωσης που δεν
έχει προηγούμενο στον κόσμο: την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αυτή είναι η μία όψη του νομίσματος. Η άλλη είναι η
προσχώρηση της Κύπρου στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας
της Γηραιάς Ηπείρου, που διαλαμβάνει μηχανισμούς
εγγύησης της σταθερότητας. Μόνοι και ξεκομμένοι δεν
μπορούμε να πετύχουμε τίποτε. Δεν πρέπει να μείνουμε
σε κινούμενη άμμο.
4. Η ΕΕ των Θεσμών
Η Ευρωπαϊκή Ένωση οικοδομήθηκε μέσα μια κοινότητα
αξιών και επιδιώξεων που συνεχώς διευρύνεται και
καλύπτει όλες τις πτυχές της πολιτικής, της οικονομίας,
της κοινωνίας, ακόμα και της καθημερινής ζωής των
πολιτών της. Αποτέλεσε χώρο πραγματικής συμφιλίωσης
των ευρωπαϊκών εθνών. Η ΕΕ δεν είναι ανθρωπιστικό
ίδρυμα, αλλά δεν είναι ούτε και ένας διακυβερνητικός
οργανισμός τύπου ΝΑΤΟ. Οι θεσμοί, οι αξίες, η θέληση
των λαών της, συνθέτουν ένα δίκτυο διευρυνόμενης
προστασίας του ευρωπαϊκού οράματος.
5. Ο Συγχρονισμός
Παρά την πολύχρονη διαίρεση της πατρίδας μας, οι
σύγχρονες προκλήσεις - πιστεύουμε - είναι ταυτόσημες
για τον κυπριακό λαό, τις δύο κοινότητές του. Είναι οι
ίδιες, όμως, και για την Ελλάδα και την Τουρκία. Τα
δύο έθνη καθορίζουν ένα σαφή προσανατολισμό, μια
σύγχρονη πορεία πλεύσης στον 21ο αιώνα.
Η Ελλάδα είναι πλήρες μέλος της ΕΕ και πολύ σύντομα,
της ΟΝΕ, πρωταγωνιστής στα Βαλκάνια. Η Κύπρος στοχεύει
στην ένταξη σε 3 χρόνια, έτοιμη να συμμετάσχει στην
ευρωπαϊκή οικογένεια, αξιοποιώντας τη γεωγραφική θέση
της και την επιδεξιότητα του λαού της. Είναι μια
ευκαιρία για όλους, Ελληνοκυπρίους και Τουρκοκυπρίους,
να ξεφύγουν οριστικά από το περιθώριο. Η Τουρκία,
ιδιαίτερα μετά την απόφαση του Ελσίνκι, δικαιούνται να
προσβλέπει σε μια νέα δυναμική πορεία προς την ΕΕ.
Μπορεί ο στόχος να είναι πιο μεσοπρόθεσμος, αλλά τα
οφέλη σε 10 ή 15 χρόνια θα είναι πολλαπλάσια. Τα έθνη
μπορούν να προοδεύσουν μόνο αν σχεδιάσουν έγκαιρα το
μέλλον και εάν πάρουν νέες αποφάσεις πάνω σε νέα
διεθνή δεδομένα.
6. Το Κυπριακό
Επιδιώκουμε την επίλυση του Κυπριακού με βάση τα
ψηφίσματα του ΟΗΕ και υπό την αιγίδα του ΓΓ Κόφι Ανάν.
Η αδιαλλαξία του Ρ. Ντενκτάς και των Στρατηγών στην
Άγκυρα, αποτελούν την κύρια αιτία για τα συνεχή
αδιέξοδα των διακοινοτικών συνομιλιών. Μόνο εάν η
Άγκυρα αλλάξει στάση στο Κυπριακό, θα αποδείξει πως
κατανοεί πραγματικά τη σημασία της ΕΕ. Αυτή η εξέλιξη
θα έχει ως μέγιστο και χειροπιαστό όφελος:
Την ενίσχυση του αισθήματος ασφάλειας των πολιτών,
τόσο στο πλαίσιο της εθνικής τους καταγωγής, όσο και
των ατομικών δικαιωμάτων.
ΗΕΕ προσφέρει τις ασφαλιστικές δικλείδες, και είναι ο
κατεξοχήν ικανός οργανισμος να κατοχυρώσει την τήρηση
των χρονοδιαγραμμάτων που θα συμφωνηθούν στο πλαίσιο
της λύσης.
Το αίσθημα της συμπόρευσης μαζί με δεκάδες λαούς και
εθνότητες εξαφανίζει το φόβο των αριθμών.
Η Κύπρος, με την επίτευξη του στόχου της ομοσπονδίας,
θα χρειαστεί ένα υπερεθνικό πλαίσιο εγγύησης και
εφαρμογής των μεταβατικών ρυθμίσεων για σχετικά
σύντομο χρονικό διάστημα. Αυτό το πλαίσιο θα το
προσφέρει η ΕΕ, διαφυλάσσοντας στην προοπτική του
χρόνου την ομαλή εφαρμογή του ευρωπαϊκού κεκτημένου.
Αλλά και στο επίπεδο των ατομικών δικαιωμάτων, η ΕΕ
ενισχύει το αίσθημα δικαιοσύνης, τοποθετώντας στον
ανώτατο βαθμό ευαισθησίας της, τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης του Άμστερνταμ, το
Δικαστήριο της ΕΕ στο Λουξεμβούργο εξετάζει ήδη και
ατομικές προσφυγές για τα δικαιώματα του πολίτη.
7. Ελσίνκι - Ένταξη
Εάν δεν επιλυθεί το Κυπριακό μέχρι το 2003 και στη
βάση των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του
Ελσίνκι, η Κυπριακή Δημοκρατία θα γίνει μέλος της ΕΕ.
Αυτή η εξέλιξη συνιστά μια ουσιαστική πίεση στην
Τουρκία που δεν θα χρησιμοποιεί πλέον την Κυπριακή
Δημοκρατία ως όμηρο στους επεκτατικούς της στόχους.
8. Ευημερία - Νόμισμα
Η εισβολή του Αττίλα και η παρουσία τουρκικών
κατοχικών δυνάμεων στην πατρίδα μας επισώρευσε πολλά
προβλήματα. Η προώθηση της λύσης απαιτεί ρυθμίσεις που
να εξασφαλίζουν την ταχεία εξισορρόπηση των
οικονομικών ευκαιριών για κάθε πλευρά. Η ΕΕ διαθέτει
τους μηχανισμούς για ενίσχυση της τοπικής ανάπτυξης
στις υποβαθμισμένες περιοχές.
Ο Κύπριος πολίτης στην ΕΕ θα είναι ο άνθρωπος που θα
κυκλοφορά με ένα διαβατήριο και το ευρώ, σε όλες τις
χώρες της Ένωσης, να συναλλάσσεται και να συγκροτεί
συνεταιρισμούς, να έχει ελεύθερη πρόσβαση στην εργασία
σε όλα τα κράτη μέλη.
9. Νέα Γενιά
Το ευρωπαϊκό όραμα κατοχυρώνει την ενότητα μέσα από τη
διαφορετικότητα. Στον 21ο αιώνα, ίσως μόνο στην Ευρώπη
θα υπάρξει η δυνατότητα για μια αρμονική δημιουργία
των πολιτισμών της. Η πολιτιστική ιδιαιτερότητα, η
ταυτότητα ύπαρξης και συνέχειας, διαμορφώνουν συνθήκες
που συνιστούν όρους επιβίωσης. Αυτή η πρόσκληση είναι
ακόμα πιο έντονη για τις νέες γενιές. Επιπρόσθετα,
είναι πρόσκληση για ομαλοποίηση της ζωής στην πατρίδα
μας. Οι παλαιότερες γενιές στην Κύπρο βίωσαν τα
οδυνηρά αποτελέσματα του ανταγωνισμού και του φόβου.
Τώρα, είναι η ώρα της αναστροφής του κλίματος, να
αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση που θα στηρίζεται στον
αλληλοσεβασμό. Οι Τουρκοκύπριοι θα είναι η πρώτη
μουσουλμανική κοινότητα στην ΕΕ και η Τουρκική,
επίσημη γλώσσα.
10. Η Κοινωνία των Πολιτών Κάθε εξέλιξη για να είναι
παραγωγική χρειάζεται διάλογο, επικοινωνία, ανάπτυξη
προβληματισμού, αλλαγές σε προσεγγίσεις. Πιστεύω ότι
χρειαζόμαστε πρωτοβουλίες που θα καταργούν τα "σινικά
τείχη" και να οικοδομούν σχέσεις εμπιστοσύνης ανάμεσα
στους πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Κοινωνία
των Πολιτών είναι το δικό μας όραμα.
Η ΕΕ είναι ένα πολύ ισχυρό εργαλείο για τη νέα εποχή.
Αλλά πάνω απ' όλα είναι η δική μας θέληση, ο δικός μας
αγώνας για την ελεύθερη, ειρηνική, δημοκρατική
Κυπριακή Δημοκρατία.
Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι πολίτες μπορούν να
οικοδομήσουν διαδρόμους σταθερής επικοινωνίας: να
αξιοποιήσουν τις εσωτερικές τους δυνάμειες με τη
συμβολή των ακαδημαϊκών, των ανθρώπων των γραμμάτων,
του πολιτισμού, της οικολογίας κτλ.
Γι' αυτό προτείνω τη δημιουργία ενός Ινστιτούτου, του
Ινστιτούτου της Κοινωνίας των Πολιτών, με έδρα στην
Κύπρο, που θα θέσει στόχο
Α. Την προώθηση της έρευνας και της παραγωγής ιδεών,
Β. Την αξιοποίηση της επιστημονικής τεκμηρίωσης
Γ. Την αξιολόγηση των θεσμικών δυνατοτήτων της ΕΕ και
Δ. Την καλλιέργεια σχέσεων εμπιστοσύνης και
συμφιλίωσης και
Ε. Την εφαρμογή ενός προγράμματος επικοινωνίας ανάμεσα
στους Ελληνοκύπριους και τους Τουρκοκύπριους, κυρίως
της νέας γενιάς, με αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών.
Το Ινστιτούτο της Κοινωνίας των Πολιτών να φέρει στο
ίδιο τραπέζι πολίτες, φορείς και ιδιαίτερες κοινωνικές
ομάδες.
Η λύση του Κυπριακού φαινόταν αδύνατη τόσα χρόνια
επειδή έτυχε διαχείρισης με τα παραδοσιακά εργαλεία
σκέψης και δράσης. Υπήρξαν πολιτικές και πολιτικοί με
αναχρονιστικές αντιλήψεις, οπαδοί της διαίρεσης και
του διχασμού.
Τώρα, για πρώτη φορά, η προοπτική της ΕΕ προσφέρει
κοινούς στόχους. Για πρώτη φορά η ΕΕ φέρνει στην ίδια
ευθεία, έστω μετ' εμποδίων, δυνάμεις της προόδου στην
Ελλάδα και την Τουρκία, με τις δυνάμεις στην Κύπρο που
θέλουν να σπάσουν τις διαχωριστικές γραμμές.
|
