|
Όσο
η ανθρωπότητα πλησιάζει στην αυγή της 3ης χιλιετίας,
όσο προχωρεί η πορεία ένταξης της Κύπρου στην
Ευρωπαϊκή Ένωση, όσο οι κοινωνίες των λαών μπαίνουν
στη μετανεωτερική εποχή, στην κοινωνία της πληροφορίας,
στην παγκοσμιοποίηση της αγοράς - οικονομικής και
πολιτισμικής - όσο ο κόσμος του 2000 και, η ευρωπαϊκή
πορεία απαιτούν ένα σύγχρονο ιδεολογικού χαρακτήρα
λόγο για θεσμούς, αξίες, πολιτισμό, τόσο μεγαλύτερη
έμφαση χρειάζεται να δοθεί στον Πολιτισμό και την
πολιτιστική Πολιτική.
Ανάγκη λοιπόν μπροστά στα νέα δεδομένα να ειδωθεί ο
Πολιτισμός με νέα μάτια, νέα προσέγγιση, νέα αντίληψη
για την πολιτιστική κληρονομιά και την αισθητική.
Ανάγκη λοιπόν για χάραξη μιας σύγχρονης πολιτιστικής
πολιτικής που να οδηγεί στο μέλλον.
Νομίζω ότι το πρώτο στοιχείο μιας σύγχρονης
προοδευτικής αντίληψης για τον Πολιτισμό είναι να
υπάρχει άποψη. Η ανάγκη να γίνει αντιληπτό ότι
πολιτισμός δεν είναι πολυτελής και ανύποπτη
δραστηριότητα που συνδέεται μόνον με την προστασία της
πολιτιστικής κληρονομιάς, την καλλιέργεια των τεχνών
και την ψυχαγωγία, αλλά ότι είναι το πιο κρίσιμο
ιδεολογικό μέγεθος που συνδέεται με τα στερεότυπα, τις
νοοτροπίες, το βαθμό αυτογνωσίας κάθε κοινωνίας, τον
τρόπο που αντιλαμβάνεται τον εαυτό της. Υπό αυτή την
άποψη ο Πολιτισμός συνδέεται πρωτίστως με τη
διαχείριση του πολιτιστικού προϊόντος από πλευράς
κράτους, φορέων, οργανωμένων συνόλων, ιδιωτών. Αλλά
και ύπαρξη πολλαπλών δικτύων που να επιτρέπουν τη
διακίνηση και διάχυση των πολιτιστικών πληροφοριών και
πολιτιστικών προϊόντων.
Μεγάλα ζητήματα πολιτιστικής πολιτικής για το θέατρο,
τον κινηματογράφο, τη μουσική, τα εικαστικά, το χορό,
το βιβλίο, την αρχιτεκτονική, τη λαϊκή παράδοση δεν
εξαντλούνται με υποσχέσεις για θεσμικές αλλαγές, με
εξαγγελίες για έργα και προγράμματα, με επισημάνσεις
για ελλείμματα στα πολιτιστικά, με αναιμικές
οικονομικές χορηγίες, με μεμονωμένες ευαισθησίες στα
πολιτιστικά και πολύ περισσότερο η επίσημη πολιτιστική
πολιτική δεν εξαντλείται με την προσθήκη... Πολιτισμού
στο Υπουργείο Παιδείας. Αλλά ούτε και αποτελεί
σχεδιασμό υποδομής για τα εικαστικά η εξαγγελία ότι
αγοράστηκαν από τα λεφτά του Λόττο 14 πίνακες
ζωγραφικής από γνωστούς κύπριους δημιουργούς για να
τεθούν σε κλήρωση. Ούτε ο συντεχνιακός απομονωτισμός
ημικρατικού οργανισμού βοηθά τη δημιουργική αυτονομία
της θεατρικής τέχνης. Σίγουρα όμως η υπογραφή του
Πρωτοκόλλου Πολιτιστικής Συνεργασίας Κύπρου-Ελλάδας
για την Πολιτιστική Ολυμπιάδα 2000-2004 και η σύσταση
εθνικής επιτροπής με τη συμμετοχή και των υπουργείων
Εμπορίου και Βιομηχανίας και Συγκοινωνιών και Έργων,
των Πολιτιστικών Υπηρεσιών, ατόμων από την τοπική
αυτοδιοίκηση, ιδιωτών και άλλων προσωπικοτήτων από το
χώρο των γραμμάτων και τεχνών για ετοιμασία και
υλοποίηση του προγράμματος δίνει δικαίωμα στην ελπίδα
για τον Πολιτισμό. Καλές και οι παρεμβάσεις από φορείς.
Να συνδέονται όμως από θεσμικές μεταρρυθμίσεις, από
μέθοδο και προγραμματισμό. Έργα και μελέτες που
εξαγγέλονται να υλοποιούνται, να επισημαίνονται και να
μεθοδεύονται πρωτοβουλίες, και να τίθενται κριτήρια,
πάνω από όλα όμως ο πολίτης να συμμετέχει στη
διαχείριση και στη διακίνηση του πολιτιστικού
προϊόντος, ώστε ν' αναπτυχθεί η ευαισθησία του σε
θέματα πολιτισμού.
Το δεύτερο στοιχείο είναι η ανάγκη καλλιέργειας της
γλώσσας, εφόσον ο πολιτισμός εδρεύει στη γλώσσα. Αυτό
ισχύει ακόμη και εκεί όπου η πολιτιστική δημιουργία
δεν βασίζεται αποκλειστικά στη γλώσσα αλλά και σε
άλλους κώδικες όπως η μουσική, ο χορός, ή ακόμη οι
υλικές μαρτυρίες της πολιτιστικής κληρονομιάς, η
αρχιτεκτονική κληρονομιά κλπ.
Η διασφάλιση της εκφραστικής ικανότητας είναι
θεμελιώδες και σοβαρό στοιχείο κάθε σοβαρής και
μακροπρόθεσμης πολιτιστικής πολιτικής.
Νομίζω πως η βάση και η αφετηρία για την επίτευξη
αυτού του στόχου είναι η Παιδεία. Γι' αυτό και ο
κύριος προσανατολισμός ενός σύγχρονου ευρωπαϊκού
κράτους, πρέπει να κατατείνει στη θωράκιση του
ανθρώπινου δυναμικού με την κατάλληλη εκπαίδευση, που
θα του επιτρέπει να αποκτήσει ευρωπαϊκή συνείδηση,
ευρύ τρόπο σκέψης και αισθητική καλλιέργεια. Ανάγκη
λοιπόν για εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, για καλλιέργεια
του ωραίου στη ζωή μας και στην Τέχνη. Και σίγουρα η
αναπαραγωγή του κυπριακού προτύπου, η γελοιοποίηση της
κυπριακής διαλέκτου από τηλεοπτικές εκπομπές δεν αφορά
τις νέες γενιές, δεν αφορά την αισθητική και πολύ
περισσότερο τον Πολιτισμό.
Το τρίτο στοιχείο είναι το πλέον αυτονόητο. Χωρίς
γενναία αύξηση των κονδυλίων του κρατικού
προϋπολογισμού για τον Πολιτισμό είναι περιττό να
γίνεται λόγος για πολιτιστική πολιτική. Ένα
διαρθρωτικό ταμείο για τον Πολιτισμό είναι ένα
ουσιαστικό και σοβαρό βήμα.
Το τέταρτο στοιχείο είναι η ανάγκη να δοθεί τέλος στην
γραφειοκρατικοποίηση και την κομματικοποίηση όλων των
σχετικών με τον Πολιτισμό διαδικασιών. Θέματα
πολιτισμού είναι ανάγκη να εξετάζονται με την
πολιτιστική τους διάσταση, η οποία πρέπει να είναι και
η πρωτεύουσα. Θέματα πολιτικής για τον πολιτισμό που
καθοδηγούνται από τη λογική της κομματικής διανομής
λαφύρων οδηγούν στο πουθενά. Η πολιτική του "ένα σου
ένα μου" είναι καταστροφή για τον Πολιτισμό.
Το πέμπτο στοιχείο αλλά και μέγα ζητούμενο μιας
σύγχρονης προοδευτικής πολιτικής σε θέματα πολιτισμού
είναι η κοινωνική συνοχή. Ο βαθύτατος επιμερισμός της
μεταβιομηχανικής κοινωνίας θέτει υπό αμφισβήτηση την
κοινωνική συνοχή. Ο πολιτισμός της ανοχής, του
σεβασμού, ο πολιτισμός του μη αποκλεισμού, η
πολυπολιτισμική προσέγγιση πρέπει να διέπουν όλες τις
μορφές της πολιτιστικής έκφρασης τόσο σε τοπικό, όσο
και σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Τα
πολυπολιτισμικά ευρωπαϊκά πρότυπα αφορούν και τους
τουρκοκυπρίους. Και πολύ περισσότερο η κοινωνία των
γαλάζιων, των πράσινων και των κόκκινων καφενείων δεν
είναι σε θέση να προβάλλουν αυτό που μια σύγχρονη
κοινωνία απαιτεί.
Το έκτο στοιχείο αλλά και πολύ σημαντικό είναι η
ένταξη του πολιτιστικού μας προϊόντος στην ενωμένη
Ευρώπη. Όχι μόνο περηφάνια για τους προγόνους μας,
αλλά και αυτοπεποίθηση για τα έργα και την παραγωγή
του σήμερα. Όχι μόνον καλλιέργεια, αλλά και εμβάθυνση,
προέκταση, εκσυγχρονισμός με τα νέα ευρωπαϊκά ρεύματα.
Ο ελληνικός πολιτισμός είναι σήμερα μια πολιτιστική "υπερδύναμη"
στον κόσμο των 15 κρατών μελών της Ε.Ε. Και στο
πολιτιστικό μωσαϊκό της Ε.Ε. θα επιβιώσουν μόνο όσοι
παράγουν πολιτισμό, μόνο όσοι το παρελθόν τους το
κάνουν σύγχρονη κουλτούρα. Και εμείς έχουμε πολιτισμο,
έχουμε δυνάμεις για να ξεχωρίσουμε.
Όχι στη συντηρητική αναπαραγωγή του status quo, ούτε
στη φιλελεύθερη διασφάλισή του μη αποκλεισμού, αλλά
μια νέα αντίληψη για τη διαρκή δημοκρατική
νομιμοποίηση των πολιτικών αποφάσεων που λαμβάνονται
γύρω από θέματα πολιτισμού. Μόνο έτσι μπορεί να βρει
θεσμική υποδοχή η αφομοίωση της πολιτιστικής
κληρονομιάς, η δημιουργικότητα και η έμπνευση. Αυτό
έχει ιδιαίτερη σημασία τώρα που γίνεται αντιληπτό ότι
τίποτε δεν είναι σημαντικό, όσο ο διανοητικός πλούτος
και η πολιτιστική παράδοση.
Η αναγέννηση στον πολιτισμό συνδέεται με πολιτική
ανατροπή και στον Πολιτισμό.
|
