|
Καθώς
οι εξελίξεις στον «ενδιάμεσο» χώρο αποκτούν
περισσότερη καθαρότητα, ολοένα και περισσότεροι
σκεπτόμενοι πολίτες θέτουν το βασικό ερώτημα: Βάδισε ή
βαδίζει προς τη σωστή κατεύθυνση ο πολιτικός χώρος που
θα μπορούσε να ονομαστεί «Κυπριακό ΠΑΣΟΚ;»
Για μένα η απάντηση είναι πως, για μια σειρά από
λόγους, η πολυδιάσπαση νίκησε την κοινή στέγη, οι,
χωρίς ορίζοντα, προσωπικές στρατηγικές νίκησαν την
ενιαία δράση, την πλήρη κινητοποίηση των κοινωνικών
δυνάμεων με σοσιαλδημοκρατική κατεύθυνση. Εάν δεν
καταγραφεί με πληρότητα αυτό το πακέτο της
πολυδιάσπασης - οι βασικές κοινωνικές δυνάμεις στην
ΕΔΕΚ, ΔΗΚΟ, ΕΔΗ - προφανώς και δε θα μπορέσουμε να
γυρίσουμε μια νέα σελίδα. Χάθηκαν ιστορικές ευκαιρίες
για την ανασυγκρότηση του χώρου. Οι δυνάμεις της άλλης
πολιτικής έχασαν τις μάχες από τα τεχνάσματα των
μηχανισμών, από αρχηγικούς ελιγμούς και από επιτήδειες
συγκρούσεις, ώστε να διαιωνίζεται ο φαύλος κύκλος του
σημερινού σκηνικού.
Η ιστορική ευκαιρία στην Ελλάδα δόθηκε σε μια
προσωπικότητα: Στον Ανδρέα Παπανδρέου. Τα πρόσωπα, οι
χαρισματικές αναλύσεις είναι κλειδί για τις εξελίξεις
και είναι σαφές ότι, στην περίπτωση την κυπριακή, η
πάλη των πολλών αρχηγών άφησε στάσιμη την ιδεολογική
χειραφέτηση των χώρων, την κράτησε σε μάχες
οπισθοφυλακών χωρίς ουσιώδη σύνδεση με τις αντίστοιχες
ιδεολογικές αναζητήσεις στον
ευρωπαϊκό-σοσιαλδημοκρατικό χώρο.
Το «Κυπριακό ΠΑΣΟΚ» προοδεύει με επινοήσεις, όχι με
συλλογισμούς!
Γι’ αυτό η πολιτική μας γεωγραφία, σήμερα,
οριοθετείται από τη στρατηγική των δύο παραδοσιακών
σχημάτων ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ να διαμορφώσουν εκείνοι
φιλικούς συσχετισμούς στον«ενδιάμεσο» χώρο, ώστε οι
συμμαχίες να διαμορφώσουν το «δικό τους» τελικό 51%.
Οι κοινωνικές συνθέσεις και οι διαταξικές ισορροπίες
επιτρέπουν τη διατύπωση της άποψης ότι στις σημερινές
συνθήκες υπάρχουν οι δυνατότητες για τη συγκρότηση
ενός ισχυρού, σοσιαλδημοκρατικού κινήματος, μέλους της
Σοσιαλιστικής Διεθνούς, που θα εκτείνεται από τις
παρυφές του ΔΗΣΥ έως τις παρυφές του ΑΚΕΛ, ενός
κινήματος πλειοψηφίας, ακριβώς επειδή οι παραδοσιακοί
πόλοι ακυρώνονται ως αριθμητικοί συσχετισμοί.
Τα ερωτήματα έχουν άμεση και πολύπλευρη σχέση με το
σύγχρονο διεθνές περιβάλλον.
Τι ακριβώς είναι η σοσιαλδημοκρατία σήμερα; Ποιος
είναι ο ρόλος της στις κοινωνίες των ανοικτών
οριζόντων, στις κοινωνίες της πληροφορικής, στις
κοινωνίες της ευρωπαϊκής ενοποιητικής διαδικασίας; Σε
τι διαφέρει από τις συντηρητικές πολιτικές κάθε
απόχρωσης; Η σοσιαλδημοκρατική πρόταση ή θα είναι
ριζοσπαστική πρόταση ή θα χαθεί μέσα στις συμπληγάδες
της τρέχουσας διαχείρισηςκαι της κακοδιαχείρισης των
οραμάτων των Κύπριων πολιτών.
Η σοσιαλδημοκρατική πρόταση ή θα είναι μια τολμηρή
ρήξη με τις συνήθειες της παρακμής ή απλώς θα
προσθέτει εκλογικούς αριθμούς, την ίδια ώρα που θα
χάνει τις μάχες που έρχονται.
Τα μεγάλα ζητήματα τίθενται, χάρινσυντομίας, σε
κεφάλαια - προκλήσεις για το σοσιαλιστικό κίνημα της
πατρίδας μας.
Το κράτος, τα όρια, οι ευθύνες, ο ρόλος του. Το ισχυρό
κράτος, το σύγχρονο κράτος αμείβει την ειδίκευση, την
ικανότητα, απορρίπτει την ισότητα των ανίσων,
δημιουργεί πλαίσια εξέλιξης, όχι με βάση την
αρχαιότητα αλλά με βάση την ικανότητα, την αξία.
Η οικονομία της αγοράς σε σύνδεση με τον αγώνα για
ενίσχυση των «μη προνομιούχων», για μείωση των
ανισοτήτων, με ταυτόχρονη υλοποίηση των στόχων για
σύγκλιση με τις οικονομίες των αυριανών μας εταίρων
στην ΕΕ.
Το κράτος πρόνοιας και πώς βρίσκει χρήματα, πως
εφαρμόζει πολιτικές για τους στόχους της περισσότερης
δικαιοσύνης. Θέματα-ταμπού να συζητήσουμε με ανοικτούς
ορίζοντεςλ.χ. δωρεάν παιδεία για όλους ή δωρεάν
παιδεία για όσους τη χρειάζονται; Δωρεάν υγεία για
όλους ή για όσους τη χρειάζονται;
Μεγάλα, κεφαλαιώδους σημασίας, ζητήματα πρέπει να τα
οδηγήσουμε προς νέες λύσεις. Ενδεικτικά: Η σχέση
κράτους-εκκλησίας, ο ρόλος των ΜΜΕ, η κίνηση της
παιδείας σε μια νέα συγκυρία. Η διαφάνεια στα
οικονομικά των κομμάτων. Η περισσότερη δημοκρατία στα
κόμματα. Η σταδιακή μετάβαση από το μοντέλο των
αρχηγικών κομμάτων στα κόμματα νέου τύπου με τάσεις,
ρεύματα, σκέψεις, διακίνηση ιδεών, δημοκρατία στη λήψη
των αποφάσεων.
Το διεθνές περιβάλλον, και ιδιαίτερα η ένταξή μας στην
ΕΕ, θέτουν ορισμένα πλαίσια λειτουργίας της πολιτικής
μας εξέλιξης, θέτουν νόμους και κανονισμούς.
Δε θα έχουμε τη δυνατότητα της επιλογής, αφού ήδη
επιλέξαμε ΕΕ. Σε μια τέτοια διαπλοκή των πολιτικών, τι
σημαίνει σήμερα να δηλώνεις σοσιαλδημοκράτης ή να
είσαι σοσιαλδημοκρατικό κίνημα;
Στο κλασικό εθνικό ζήτημα οφείλουμε να αναζητήσουμε
νέους δρόμους για την αντιμετώπιση του τουρκικού
επεκτατισμού, πέρα από τις πρακτικές όπου «όλοι
δικαιώνονται» και εν τέλει «ουδείς εξελίσσεται» στις
προσεγγίσεις του. Το καθημερινό Κυπριακό διαπλέκεται
ουσιαστικά με ευρύτερα γεωπολιτικά συμφέροντα. Είναι
τμήμα ενός συνόλου κινήσεων με παγιωμένες σταθερές και
μεταβαλλόμενους συσχετισμούς, μέσα στους οποίους
καλούμαστε να αναζητήσουμε συμμαχίες, να
ισχυροποιήσουμε τις θέσεις μας - και, μαζί με την
Ελλάδα, να οργανώσουμε περιφερειακές παρεμβάσεις. Και
να κρατήσουμε σταθερά ανοικτή την προσπάθεια για πλήρη
ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ, και χωρίς επίλυση του
Κυπριακού.
Να διαμορφώσουμε πολιτικές για την ευρωπαϊκή ταυτότητα
των Τουρκοκυπρίων, ώστε να δημιουργήσουμε ρωγμές στο
σινικό τείχος που επιβάλλει ο Ντενκτάς. Οι
συστηματικές πολιτικές προς τους Τουρκοκυπρίους είναι
αναγκαίες, τόσο από την πλευρά των ΜΜΕ όσο και από τη
διαρκή διεύρυνση των επαφών ανάμεσα σε
Λευκωσία-Βρυξέλλες-Τ/Κ.
Να αναλύσουμε το φαινόμενο της Τουρκίας μέσα από
διαφορετική οπτική γωνιά. Η σταδιακή, με όρους και
προϋποθέσεις, πορεία της Τουρκίας προς την ΕΕ απαιτεί
τη διαμόρφωση μιας μακρόχρονης στρατηγικής, στην οποία
θα δημιουργούνται οι προϋποθέσεις, όχι μόνο για μια
λύση στο Κυπριακό αλλά για τη δημιουργία πλαισίων
ανάπτυξης σε ευρωπαϊκή βάση.
Είναι περιττό να λεχθεί ότι μια πορεία προς το «Κυπριακό
ΠΑΣΟΚ» έχει πολλές δυσκολίες, τόσο προς την πρώτη αρχή
όσο και προς την ευρύτερησυνεννόηση των υποκειμένων
αυτής της πορείας. Πρόσωπα και πράγματα έχουν
παγιώσεισυμπεριφορές. Έχουν μια στατική, σχεδόν
ιδιοκτησιακή, αντίληψη για το κομματικό γίγνεσθαι και
την πιθανή εξέλιξή του.
Αναμφίβολα μια διαφορετική πορεία δε θα προκύψει από «παρθενογένεση».
Υπάρχει η ιστορική πορεία των τάσεων, ωστόσο το
ζητούμενο είναι να πάμε σε ένα ρεύμα πλειοψηφίας, ένα
ρεύμα αναγέννησης του σοσιαλδημοκρατικού χώρου.
Ενδεχόμενα θέματα και πιθανές πτυχές του ζητουμένου
μπορεί να αντιμετωπισθούν στο σωστό χρόνο: Ένα
ιδεολογικό μανιφέστο, ένα νέο καταστατικό λειτουργίας
και μια διακήρυξη θέσεων και στόχων, πλαίσιο κινήσεων
σε χρόνο, ορισμένες μεταβατικές διευθετήσεις στο
οργανωτικό επίπεδο, κοινές εκδηλώσεις, διάλογος σε όλα
τα επίπεδα. Ενδεχομένως ο σχηματισμός μιας «Επιτροπής
Επαφής και Σχεδιασμού» από κάθε κομματικό χώρο, η
οποία θα τεκμηριώνει τη θέληση των συλλογικών ηγετών
για κοινή πορεία, να είναι ένα ρεαλιστικό πρώτο βήμα.
Όλα τα στοιχεία αυτής της πολιτικής εξέλιξης υπακούουν
στον πιο ισχυρό όρο. Να υπάρχει και να αναπτύσσεται η
πολιτική βούληση, να δημιουργείται σταθερά μια
πολιτική ατμόσφαιρα συνεννοήσεων, να οικοδομείται μια
επικοινωνιακή στρατηγική με κύριους άξονες την
αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα της νέας λύσης.
Οι εποχιακές συγκρούσεις θα ελεγχθούν μόνο εάν
δημιουργηθεί μια ικανοποιητική δυναμική. Διαφορετικά,
όλα θα μείνουν ακίνητα, πιστά στις συνήθειες του χθες.
Το Σ.Κ. ΕΔΕΚ, ως κατεξοχήν χώρος του
σοσιαλδημοκρατικού ρεύματος, έχει ιστορικές ευθύνες
για να υπερβεί την ομφαλοσκόπηση. Ο Βάσος Λυσσαρίδης
είναι σε θέση να συμβάλει αποφασιστικά στη μόνη
στρατηγική του χώρου που είναι σε θέση να οικοδομήσει
τη μεγάλη πολιτική. Εάν, όπως είναι και αυτό πολύ
πιθανόν, το κάθε κόμμα εξαντλήσει τη δύναμή του σε
κομματική γυμναστική του τύπου «διεύρυνση ή μετεξέλιξη
του εαυτού μου» ή «συσκέπτομαι για να μη σκέπτομαι»,
τότε θα συμβάλει αποφασιστικά στη συντήρηση ενός
γηρασμένου μωσαϊκού με σταθερά συμπληρωματικό ρόλο
στις εξελίξεις. Μια ενδεχόμενη πορεία συρρίκνωσης της
ΕΔΕΚ ή του ΔΗΚΟ δε θα βοηθήσει το ένα ή το άλλο κόμμα.
Τα αριθμητικά κέρδη θα πάνε στο ΔΗΣΥ ή στο ΑΚΕΛ, γι’
αυτό όσοι ψηφίζουν μια πορεία μοναχικής αυτάρκειας ας
έχουν υπόψη τους ότι σύντομα, ίσως, να μην υπάρχει
ρόλος ούτε και για τους ίδιους.
Η πρόταση για παράλληλα βήματα και σταδιακές
συγκλίσεις μπορεί να οδηγήσει σε τρεις ρυθμίσεις. Είτε
να κορυφωθούν θετικά με ένα «Συνέδριο Επανίδρυσης»,
μέσα στο 1999, είτε να καταλήξουν σε ενδιάμεσες λύσεις,
σε ένα σχέδιο «συγκατοίκησης εν αυτονομία» ενόψει
αλλαγών στον επόμενο χρονικό ορίζοντα. Και τις δύο
λύσεις οφείλουμε να τις συζητήσουμε. Άλλωστε το άριστο
(επανίδρυση) μπορεί να είναι εχθρός του καλού (ενδιάμεσες
λύσεις).
Η τρίτη ρύθμιση είναι να μείνουν όλα ακίνητα, εάν
υπονομευτούν από ισχυρές δυνάμεις εντός κομμάτων. Σ’
αυτή την πολύ πιθανή περίπτωση , η ΕΔΕΚ οφείλει να
δώσει ριζοσπαστικές λύσεις, να προχωρήσει στην πορεία
της επανίδρυσης με νέο όνομα, νέο έμβλημα, νέο
πολιτικό λόγο, ώστε να δημιουργήσει προϋποθέσεις για
αλλαγές σε διαφορετικό χρόνο.
Το αίτημα για ανανέωση και εκσυγχρονισμό της κοινωνίας
μας είναι ώριμο. Το ΠΑΣΟΚ και ο Κώστας Σημίτης
προτείνουν ένα πλαίσιο για αξιοποίηση. Και τα ώριμα
αιτήματα χρειάζονται πολιτικούς με έμπνευση, με σχέδιο,
με δράση, ώστε η νέα σελίδα να είναι πραγματικά
ευρωπαϊκή..
|
