|
Το
ερώτημα εάν έχει η σοσιαλδημοκρατία μέλλον στην Κύπρο
είναι φαινομενικά απλό και, εκ πρώτης όψεως, η
απάντηση φαίνεται να είναι θετική. Είναι όμως έτσι τα
πράγματα; Αν αναλύσουμε το πολιτικό τοπίο, όπως έχει
διαμορφωθεί μετά τις πρόσφατες προεδρικές εκλογές, από
τη μια διαφαίνεται η ανάγκη να αντιμετωπισθεί ο ολοένα
διαγραφόμενος κίνδυνος εδραίωσης του διπολισμού, ενώ
από την άλλη δημιουργείται μια έντονη ανησυχία που
φτάνει μέχρι την απογοήτευση, αν οι ευρύτερες δυνάμεις
του κέντρου είναι έτοιμες για το όραμα της
σοσιαλδημοκρατίας, αφού ούτε πριν ούτε και τώρα, μετά
τις προεδρικές εκλογές, κατάφεραν να συμπορευθούν.
Ταυτόχρονα δημιουργείται σοβαρός προβληματισμός, εάν
όλοι μας κατανοούμε σωστά τον όρο σοσιαλδημοκρατία. Το
κυριότερο όμως είναι, αν η σοσιαλδημοκρατία, που δεν
είναι κάτι νέο στον κόσμο και ιδίως στην Ευρώπη, είναι
ένα πραγματικό όραμα που θέλουμε να δώσουμε στην
κοινωνία ή εάν είναι το αποτέλεσμα μιας απλής
απογοήτευσης από τα υπάρχοντα πολιτικά σχήματα και
αδιέξοδα ή τη φθορά μέσα από το χρόνο κάποιων ηγεσιών.
Αν είναι το τελευταίο και, κυρίως, αν εντάσσεται μέσα
σε σκοπιμότητες εκλογικές για αναζήτηση εξουσίας σαν
αυτοσκοπός, τότε φοβάμαι ότι, και εάν καταφέρουμε να
ξεπεράσουμε κάποιες μετεκλογικές δυσκολίες, το
εγχείρημα για σοσιαλδημοκρατία θα αποτύχει. Αν, όμως,
τη σοσιαλδημοκρατία την οραματιζόμαστε αλλά και την
εννοούμε σαν μια ιδεολογικοπολιτική κοινωνική
πολιτισμική αναγκαιότητα, τότε σίγουρα έχει μέλλον και
αξίζει να πετύχει.
Όμως, αισθάνομαι την ανάγκη πως πρέπει να αναζητήσουμε
, όλες οι δυνάμεις που βρίσκονται στο χώρο του κέντρου,
ένα κοινό κοινωνικό πολιτικό στίγμα, για να έχουμε
ταυτόσημη κατανόηση των διαστάσεων της
σοσιαλδημοκρατίας. Προσωπικά, δεν μπορώ να μη συνδέσω
την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού με την
επικράτηση της βασικής αρχής ότι ο σοσιαλισμός, η
σοσιαλδημοκρατία πρέπει να έχει σαν επίκεντρο τον
άνθρωπο, είναι το πιο βασικό, γιατί όλα πρέπει να
ξεκινούν με αφετηρία τον άνθρωπο. Πρέπει να δούμε τα
προβλήματά του, να τα αγγίξουμε και η κοινωνία να
υπηρετήσει τον άνθρωπο και όχι αντίστροφα. Είναι
οπωσδήποτε δύσκολο να δώσει ένας ορισμό αυτού του
σοσιαλισμού, της σοσιαλδημοκρατίας, και δε θα
φιλοδοξούσα εγώ να το καταφέρω, παρά μόνο απλά να το
αγγίξω. Πιστεύω πως πάνω απ’ όλα είναι οι ανθρώπινες
σχέσεις της ισοτιμίας και της αδελφοσύνης.
Οραματιζόμαστε μια κοινωνία στην οποία οι άνθρωποι θα
μπορούν να βρουν τον εαυτό τους, να ολοκληρώσουν τον
εαυτό τους. Όταν και μόνο ο καθένας μας θα έχει τη
δυνατότητα αυτή, να ολοκληρώνει την προσωπικότητά του
στο διάβα της ζωής, τότε θαμπορούμε να πούμε πως
έχουμε φτάσει στην πραγμάτωση της σοσιαλδημοκρατίας.
Ένα σύγχρονο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα δεν έχει λόγο
ύπαρξης χωρίς μια κοινωνική πολιτική, ικανή να
περιορίσει τις κοινωνικές ανισότητες που η οικονομική
ανάπτυξη παράγει. Από την άλλη, η αναγκαιότητα του
εκσυγχρονισμού που δε θα συνοδεύεται από κοινωνική
δικαιοσύνη δεν αποτελεί πραγματικό εκσυγχρονισμό.
Παράλληλα ο στόχος της κοινωνικής δικαιοσύνης δεν
μπορεί να επιτευχθεί χωρίς ένα αποτελεσματικό κράτος,
μια ικανή δημόσια διοίκηση, μια ανταγωνιστική
οικονομία. Χρειάζεται, με άλλα λόγια, να συγκεράσουμε
το αίτημα του εκσυγχρονισμού με το αίτημα της
κοινωνικής δικαιοσύνης, την οικονομική ανάπτυξη με την
ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού κοινωνικού ιστού
ασφάλειας. Χρειάζεται ένα νέο κοινωνικό κράτος που να
έχει έναν πολύ ευρύτερο στόχο, τη διαμόρφωση μιας
κοινωνίας περισσότερο δίκαιης, περισσότερο συνεκτικής,
περισσότερο αλληλέγγυας. Αυτός πρέπει να είναι ο
στόχος μας, που δεν μπορεί να τον υλοποιήσει η
συντηρητική παράταξη. Μόνο οι προοδευτικές δυνάμεις
μπορούν να κερδίσουν το στοίχημα της πραγματοποίησής
του και μόνο αυτές να το χάσουν.
Σήμερα, ιδιαίτερα μετά από τις εμπειρίες στις
πρόσφατες προεδρικές εκλογές, εάν θέλουμε να είμαστε
ειλικρινείς, πρέπει να παραδεχθούμε πως η παραβίαση
αρχών, θεσμών, αξιών, συνειδήσεων, σε σημείο που να
πλήττεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, έχουν επιστρατευθεί
σαν θυσία στο βωμό να επιτευχθεί μια εκλογική νίκη.
Και σίγουρα σε μιακλειστή κοινωνία, όπως η Κύπρος, η
διαπίστωση αυτή δεν είναι μόνο από όσα ακούστηκαν και
καταγγέλθηκαν, αλλά κυρίως από αυτά που μπορεί ο
καθένας μας εύκολα να ψηλαφήσει γύρω του, φτάνοντας
ακόμη και στον ίδιο τον εαυτό του. Γιατί, σε στιγμές
αυτοκριτικής και αυτογνωσίας, μπορεί να διαπιστώσει
ένας και τη δική του ενοχή, αφού η ενοχή σήμερα
ισοδυναμεί με συνενοχή. Ευτυχώς ή δυστυχώς τα σημάδια
της πολιτικής παρακμής αλλά και μιας γενικότερης
κρίσης θεσμών και αξιών, ιδιαίτερα στα πολιτικά
πράγματα, και όπως άρχισε να διαγράφεται το μελλοντικό
πολιτικό πεδίο, δεν προσφέρουν άλλοθι πια σε κανένα
μας.
Οι πρόσφατες προεδρικές εκλογές δεν άφησαν σχεδόν
καμιά πολιτική ηγεσία ανέγγιχτη από ένα αδιαμφισβήτητο
γεγονός, το δικαιολογημένο κλονισμό της εμπιστοσύνης
των πολιτών προς τους πολιτικούς, μα και κάποιες
πολιτικές ηγεσίες που δύσκολα θα καταφέρουν να
εμπνεύσουν πια. Ο κάθε απλός πολίτης, ανεξάρτητα από
την επιλογή που έκαμε, δεν μπορεί παρά να καταγράψει
τα φαινόμενα της επιβράβευσης της πολιτικής
ανηθικότητας, την κακοποίηση λέξεων, την υποτίμηση της
νοημοσύνης με σχηματικές λέξεις που είναι γεμάτες
αντίφαση , υποκρισία , που διογκώνουν το φαινόμενο της
αναξιοπιστίας για το σύνολο του πολιτικού κόσμου και
ιδιαίτερα για συγκεκριμένες πολιτικές ηγεσίες. Αλήθεια,
πόσο αξιόπιστοι μπορούμε να είμαστε εμείς, οι δυνάμεις
του κέντρου, που ζητούμε την ανασυγκρότησή του σε
σοσιαλδημοκρατικά πρότυπα, αφού δεν καταφέραμε να
συμπορευθούμε, ούτε πριν αλλά ούτε και μετά τις
προεδρικές εκλογές, ενώ αντηχούν ακόμα οι
αλληλοκατηγορίες για συμμετοχή σε συγκυβέρνηση με το
ΔΗΣΥ, δηλαδή τη συντηρητική δεξιά, που εδώ στην Κύπρο
όχι μόνο φιλοξενεί και στεγάζει, αλλά και σχεδόν
ελέγχεται από την ακροδεξιά που ενέχεται στην προδοσία
και στα δεινά που επεσώρευσε στον τόπο μας. Αλήθεια,
πώς μπορούμε να μιλούμε πειστικά για όραμα
σοσιαλδημοκρατίας και να έχουμε επιτρέψει διαδοχικά,
αυτές οι πολιτικές δυνάμεις, να ανέλθει στην εξουσία
αυτή η δεξιά που έχω περιγράψει; Αρεσκόμαστε μάλιστα
να αναφέρουμε, τακτικά, στις αναφορές μας το ΠΑΣΟΚ της
Ελλάδας, ακόμα και το ΠΑΣΟΚ του εκσυγχρονιστή κ.
Σημίτη, που μπορεί σήμερα πραγματικά να κινείται μέσα
στα πλαίσια της σοσιαλδημοκρατίας, μα που, ωστόσο, ο
ίδιος ο Σημίτης, και όχι μόνο, δε διανοήθηκε και δε
διανοείται ποτέ ότι θα μπορούσαν οι δυνάμεις του ΠΑΣΟΚ
να συνεργασθούν με τη δεξιά παράταξη που σαφώς είναι
πιο προοδευτική από αυτή της Κύπρου, αν αναλογισθούμε
ότι έχει αποπέμψει από πολλά χρόνια κάθε ίχνος
χουντικού ή ακροδεξιού στοιχείου.
Ιδιαίτερα, μετά τις πρόσφατες προεδρικές εκλογές,
πρέπει να παραδεχθούμε πως νέοι κίνδυνοι απειλούν τη
δημοκρατία, όπως για παράδειγμα το πολιτικό χρήμα και
η εξουσία των ΜΜΕ, που ήσαν οι αφανείς αλλά ίσως οι «πραγματικοί
νικητές» αυτών των εκλογών. Είναι εδώ που μπαίνει σαν
βασική προϋπόθεση της Δημοκρατίας να διαθέτει κάθε
πολίτης ένα ελάχιστο πληροφόρησης και παιδείας, για να
μπορεί να κρίνει. Και μπορεί κάποιος να πει ότι του το
εξασφαλίζουμε; Συμπερασματικά οφείλουμε να
παραδεχθούμε πως υπάρχει ένα διευρυνόμενο δημοκρατικό
έλλειμμα και είναι εδώ ακριβώς που πρέπει να παρέμβει
ο εκσυγχρονισμός. Επειδή υπόβαθρο της αναζητούμενης
έννοιας της σοσιαλδημοκρατίας είναι η κοινωνική
δικαιοσύνη, που ακούεται να χρησιμοποιείται από
πολλούς, θα ’θελα και εδώ να καταθέσω τη δική μου
άποψη, πώς προσωπικά την αντιλαμβάνομαι.
Η κοινωνική δικαιοσύνη δεν μπορεί να είναι ισοπεδωτική
διαχείριση. Αντίθετα, κοινωνική δικαιοσύνη σημαίνει
ότι πρέπει να δημιουργούμε ισότητα ευκαιριών. Όλοι οι
πολίτες να έχουν τις ίδιες δυνατότητες, μα κυρίως να
εξισορροπούμε τα συμφέροντα της σημερινής γενιάς και
εκείνα των μελλοντικών γενιών, για να μην
καταδικάζουμε τη νεολαία και τους νέους να είναι
άνθρωποι δεύτερης κατηγορίας. Ακόμη κοινωνική
δικαιοσύνη σημαίνει αλληλεγγύη και είναι αλήθεια ότι
σε όλα αυτά υστερούμε.
Δεν είμαι βέβαιος, αν στην Κύπρο, όπου σχεδόν όλοι
μιλούμε για σοσιαλδημοκρατία, και μάλιστα τη στιγμή
που και ο ΔΗΣΥ ακόμα επιδιώκει με διάφορους τρόπους να
πλησιάσει τον κεντρώο χώρο, εάν πράγματι φτάσαμε σε
νέα εποχή, που έχουμε αποβάλει τις φοβίες που μας
κατατρέχουν σαν παιδικές χρόνιες ασθένειες, όταν
ακούμε τις λέξεις σοσιαλισμό ή σοσιαλδημοκρατία.
Εξάλλου, θα πρέπει να απαντήσουμε και στο ερώτημα, αν
στο εγχείρημά μας για σοσιαλδημοκρατία έχουμε σαν
παράδειγμα προς μίμηση το ΠΑΣΟΚ της Ελλάδας.
Δεν αμφιβάλλω πως όλοι εμείς εδώ, σήμερα, που κάναμε
το ξεκίνημα για ανταλλαγή ιδεολογικοπολιτικών σκέψεων
για τη δημιουργία ενός σοσιαλδημοκρατικού κόμματος,
πρέπει πρώτα να ξεκαθαρίσουμε εάν επιδιώκουμε ένα
κόμμα ιδεών, να απαντήσουμε το ερώτημα εάν θέλουμε
κόμμα εκλογικής επιστράτευσης ή κόμμα
κοινωνικήςκινητοποίησης.
Πιστεύω πως οι πολιτικές δυνάμεις που βρίσκονται στον
ευρύτερο χώρο του κέντρου, έχουν τις δυνατότητες να
προωθήσουν και να υλοποιήσουν το όραμα της
σοσιαλδημοκρατίας στην Κύπρο, περισσότερο στο επίπεδο
της βάσης παρά των ηγεσιών, αφού μόνο με την πίεση της
βάσης είναι δυνατό οι πολιτικές ηγεσίες να κάνουν τις
δικές τους υπερβάσεις. Υπερβάσεις, όμως, που δε θα
επιτρέπουν τη δημιουργία εντύπωσης εγκατάλειψης αρχών,
αλλά ούτε και της ικανοποίησης στόχων που οδηγούνται
από πικρία, φιλοδοξία ή μικρότητα. Αντίθετα πρέπει να
είναι υπερβάσεις που θα οδηγούνται από υψηλό αίσθημα
ιστορικής ευθύνης, σε σημείο που να καθυποτάσσουν κάθε
μορφής πολιτική φιλοδοξία ή επιδίωξη ή αισθήματα
πικρίας και πάθους. Μόνο έτσι μπορούμε να εμπνεύσουμε
το λαό και να κινητοποιήσουμε την κοινωνία, μόνο έτσι
μπορεί το όραμα της σοσιαλδημοκρατίας να γίνει
πραγματικότητα. Ας παλέψουμε και θα το πετύχουμε.
|
